Hỏi và đáp giữa Tuổi trẻ và Sonata

1.      Em biết có những người từng yêu thích việc đọc sách văn học nhưng rồi đến một đoạn trong đời, họ không còn có nhu cầu đọc tản văn, truyện ngắn hay tiểu thuyết nữa, họ cũng ít dành thời gian cho việc đọc hơn khi đã nhiều trải nghiệm hơn.  Làm cách nào chị có thể nuôi dưỡng thói quen đọc sách - đặc biệt là tiểu thuyết - suốt chiều dài cuộc đời mình như vậy?

* Đúng là  mình đọc sách (ở đây chỉ nói đến sách văn học) như một thói quen, một thói quen hình thành từ hồi bé, mình sinh năm 1957, ở miền Bắc suốt đến sau 1975 mới về Nam, ai cũng biết rằng sống ở thời ấy, nơi ấy bom đạn và kham khổ hạn chế gần hết những trò chơi thơ ấu, sách truyện trở thành món giải trí  thay thế được các phụ huynh lựa chọn và với mình, hơi ốm yếu lại  mơ mộng và hiếu kỳ thì đọc truyện là một thú vui ưa thích nhất, ưu tiên nhất. Nói là thói quen đọc có lẽ không xác đáng lắm, với mình nó giống một thứ nhu cầu rất bản năng, một nhu cầu để sống mà lớn lên.

Vì coi đọc sách là một thú vui, một thú vui dễ say mê thậm chí là sa đà, càng đọc càng khám phá rất nhiều chuyện vui thú đi theo việc đọc, ngoài thỏa mãn trí tò mò về con người, vùng đất - khác lạ hay tương đồng với mình– những cảm xúc có được mang năng lượng  cho cuộc sống  gian khổ  thời chiến,  mình đâm ra ưa soi xét, thắc mắc rồi đòi hỏi lý giải, bằng cách đọc nữa, tìm kiếm   những sách tiếp theo, càng trưởng thành thì càng soi xét, thắc mắc sâu hơn và mở rộng hơn phạm vi đọc để lý giải cũng như nhận được những xúc cảm chờ mong. Đó là thao tác rất bổ ích của sự đọc.
Hồi mới lớn mình bất chợt nhận thấy người đọc sách có tầm nhìn và cách cư xử hay ho hơn hẳn, điều này có vẻ đương nhiên  nhưng lúc ấy, là lúc bắt đầu mở rộng  mối quan hệ  với xung quanh mình rất  thích thú vì phát hiện này, dĩ nhiên bây giờ mình hiểu nghĩ thế hơi phiến diện song cũng có thể coi đó là một cột mốc trong quá trình nhận thức.   
* Mình thích đọc truyện, vì là sở thích nên khó có thể nói đã phải nuôi dưỡng thói quen đọc,  thói quen đọc hình thành và giữ đến nay bồi đắp bởi chính sự hấp dẫn của sách truyện, có thể vì bận bịu sinh kế hay chăm sóc gia đình mà không có thì giờ đọc sách chứ mình không nghĩ nhiều trải nghiệm hơn  làm mất đi nhu cầu đọc, bởi thế giới ở sách không giới hạn, mọi trải nghiệm cuộc đời của mình thực ra hoàn toàn chìm nghỉm trong sách, và soi rọi trải nghiệm của mình với những gì đọc được chỉ làm sâu sắc hơn, mang lại xúc cảm thấm thía hơn, điều ấy thật dễ chịu như khoái cảm thể chất vậy.
Chính đó là lý do để nhu cầu đọc sách còn mãi ở người đã nhuốm những trải đời cộng hưởng với sách.

 

2.      Với một người đọc yêu văn học như chị, có phải nghệ thuật ngôn từ trong tác phẩm là điều quyến rũ chị nhất? Có phải đã yêu thích tác giả nào chị sẽ tìm đọc gần hết tác phẩm của tác giả đó?

Đúng là nghệ thuật ngôn từ của tác phẩm là điều quyến rũ mình khi đọc, không chỉ riêng ngôn từ mà cách hiện diện câu chuyện theo một trình tự chủ động, tinh tế với các chi tiết, các gợi mở ... hay nói gọn là nghệ thuật viết của tác giả luôn hấp dẫn mình trước, quan trọng không kém ý,  tứ và tư tưởng của tác phẩm - là cái buộc mình suy ngẫm và cất làm tri thức.
Một cuốn truyện viết hay giữ mình đến cùng để nhận lấy gần trọn vẹn những gì tác giả muốn trao không phải lúc nào cũng gặp được, chưa kể giới hạn thẩm thấu hay định kiến của mình, chưa kể ở một  thời điểm hay ở một lĩnh vực mình tiếp thu  hạn chế. Thế nên mình có cái thói quen đọc đi đọc lại những cuốn mình thích cũng như tìm sách của tác giả mình thích, một kiểu tự  nuông chiều thả mình vào cái ghế bành êm ái của sự đọc, thưởng thức tài năng của nhà văn và thưởng thức câu chuyện đặc sắc  họ kể mà mình yên trí nó chắc chắn có ở đấy. Tất nhiên một tác giả mới được khám phá cũng mang lại khoái cảm ngang bằng nếu hấp dẫn được mình.   

 

3.      Có nỗi thúc bách nào buộc chị phải sắp xếp thời gian đọc không, nhất là trong những ngày tháng rất bận rộn của một kiến trúc sư kiêm nội trợ quán xuyến gia đình? Hay là việc đọc chỉ cần ngẫu hứng lúc tâm trí ta có thể thảnh thơi tiếp nhận câu chuyện, vẻ đẹp của văn chương?

Mình không có sự thúc bách buộc phải đọc, như đã nói đọc truyện là thú vui đối với mình – à trừ khi mình phải mượn sách đọc thì chủ sách  chắc sẽ thúc bách mình ghê lắm, vô tình hay hữu ý mình sẽ đọc vội đọc vàng để trả sách, đấy là tình trạng thường xuyên lắm với mình khi còn đi học, thậm chí sinh ra cái thói đọc trộm trong giờ học, chúi mũi xuống gầm bàn và chỉ mong thày cô đứng nhìn thấy mình.
Khi công việc bận rộn choán hết thời gian của mình thì mình không thể đọc truyện rồi, nhưng không hiếm những lúc bận bù đầu, mệt đến bã người hay bí bức khi giải quyết công việc (mình làm thiết kế kiến trúc  nên chuyện gặp hồi bí cũng thường lắm) mình vớ lấy cuốn truyện đọc một đoạn mình thích thì thấy dễ chịu hẳn, một  cách “chữa lành” hữu hiệu.
Ngày trẻ khi có một cuốn truyện mới mình không tài nào yên được khi chưa đọc, làm gì cũng vội vội vàng vàng để xong nhanh mà đọc, mình đọc sách khá mất thì giờ, thì giờ đọc là một chuyện thì giờ để dừng lại mơ màng ngẫm nghĩ và liên tưởng, hay thì giờ đọc đi đọc lại đoạn văn làm mình sửng sốt, vì những câu chữ đẹp đẽ tài tình hay vì sự bất ngờ của câu chuyện.
Về già thì thời gian “đọc khi không đọc” này kéo dài hơn,  mình giữ cuốn sách trong tay mà câu chữ trong cuốn sách đã kéo mình đi xa lắc, đó chính là sự “thảnh thơi tiếp nhận câu chuyện, vẻ đẹp của văn chương” chăng.

 

4.      Chị có thể cho biết tên vài tác giả trong và ngoài nước mà chị yêu thích thời trẻ và thời gian gần đây không? Những tác phẩm nào chị muốn giữ lại nhất một khi tặng đi kệ sách của mình?

*Mình đọc rất thoải mái, không kén chọn gì mấy, thời mình lớn lên sách truyện toàn của nhà nước xuất bản, định hướng rất chắc chắn, cũng không ngoài tiêu chí Chân Thiện Mỹ tuy có phần đơn điệu và khiếm khuyết,  cộng thêm phần kiểm duyệt khá gắt gao của phụ huynh mình chỉ tiếp xúc được với những tác phẩm  lành mạnh và trong sáng, có giá trị văn học hiển nhiên và không đi ngược lại lý tưởng cộng sản, tác phẩm của các nhà văn trong nước thì thêm nhiệm vụ cổ vũ cho công cuộc xây dựng con người mới Xã hội chủ nghĩa. May mắn cho mình là quá trình trưởng thành sự đọc của mình tương hợp với sự lớn mạnh của ngành xuất bản sách, cả chất và lượng, bây giờ mình có thể tiếp xúc với vô vàn thể loại sách văn học phong phú và không thiếu những thử nghiệm mới, dù quan niệm về  giá trị văn học kiểu cổ điển đã  định hình ở mình khá chắc chắn mình vẫn rất sẵn lòng đọc những kiểu viết  mới, tán thưởng và thích thú, song vẫn dễ trở lui đến cái ghế bành êm ái của những tác phẩm cổ điển thân thuộc.

Thời trẻ sở thích của mình khá phổ biến, người thích đọc thời mình hầu như đều đọc các tác giả mình thích : Tolstoy, Dostoevsky, Chekhov, Cervantes, Dickens, Balzac ... hầu hết đã được dịch và xuất bản từ hồi mình bắt đầu biết chữ, các tác giả trong nước lớp trước có Nam Cao, Nguyên Hồng, Nguyễn Tuân, rồi đến Nguyễn Khải, Đỗ Chu, Vũ thị Thường, Nguyễn Minh Châu, Lưu Quang Vũ, Nguyễn Huy Thiệp, Phạm thị Hoài, Nguyễn Đình Toàn, Nguyễn Xuân Hoàng...
Bây giờ thì các tác giả mình thích không kể xiết, nhớ ngay lập tức thì có thể kể Italo Calvino, Milan Kudera, Patrick Modiano, Toni Morrison ...Các nhà văn Việt nam thì  Ngô Phan Lưu, Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Mỹ Nữ, Thuận
Cũng giống hầu hết những người thích đọc khác nhỉ.
*Cuốn mình muốn giữ lại là bộ Jean Krixtop, mình thấy cuốn này rất mới mẻ cho đến tận bây giờ.

 

5.      Theo chị, có điều gì khác biệt của thế hệ chị và thế hệ trẻ hôm nay trong việc lựa chọn sách? Ngày nay, việc tiếp cận dễ dàng và đa dạng sách hơn có tạo nên 1 thế hệ ít cái thú đồng điệu trong những trò chuyện “sách vở”? Chị có nghĩ rằng việc thị trường có nhiều sách hay không hẳn sẽ làm nên những độc giả hạnh phúc hơn với việc đọc?

 

*Khác biệt chắc là có rồi, nhưng có lẽ cũng không quá xa, mình nghĩ thời nào thì cũng có người thích đọc sách văn học, tuy không chiếm đa số, bạn trẻ ngày nay có mặt bằng hiểu biết  nói chung cao hơn thời mình, kiến văn sắc sảo hơn, nhận thức mạch lạc hơn mình nhiều, và chắc chắn sẽ có đam mê đọc phong phú và phức tạp hơn, không chỉ ưa thích ru mình trong những tác phẩm êm ái cổ điển. Trên face book mình được đọc một số bạn như Huỳnh Vũ Huy, bạn Nguyễn Hoàng Liên nói về sự đọc của các bạn ấy, quả thực mình phục các bạn ấy vô cùng, cùng đọc một cuốn sách những gì các bạn ấy “nhìn” thấy vượt xa mình, và cách các bạn ấy nói về những cuốn sách có phần gai góc (như Lolita, Những thành phố vô hình...) rất thuyết phục, mình tin rằng những cuộc trò chuyện của các  bạn ấy về văn chương rất thú vị, không nhất thiết phải đồng điệu nếu hiểu nghĩa “đồng điệu” là giống ý nhau.
* “việc thị trường có nhiều sách hay không hẳn sẽ làm nên những độc giả hạnh phúc hơn với việc đọc”
Sao lại thế? Nhiều sách hay chắc chắn độc giả phải hạnh phúc hơn chứ, có phải ý bạn là độc giả hạnh phúc khi đọc phải bao gồm cả cái thú  có người đồng điệu trong những trò chuyện “sách vở”, theo quan sát của mình thì các bạn trẻ ham đọc vẫn rất nhiều cuộc trò chuyện về văn chương kiểu face book hay diễn đàn online, rất “chất” cả chủ status lẫn các comment, những cuộc trò chuyện này có tác động mạnh mẽ đến việc  tìm sách và đọc, và nhất định làm  tăng thêm lượng độc giả văn chương. 

 

 

6.      Có những người cầm bút rất chăm đọc nhưng có những cây bút ưu tiên thời gian cho việc viết hơn là đọc, không quan tâm lắm văn đàn, bạn văn đang có những cuốn gì cần đọc. Ở tư cách một độc giả dõi theo nhiều tác giả, chị nghĩ điều này hay dở thế nào cho việc viết lách?

Câu này khó trả lời quá J
Theo suy luận thì việc này rất cá nhân hệt như thói quen làm việc của nhà văn,  hay hay dở đều mang tính cá biệt, khó mà bình luận.

 

Nhật ký Face book 28/10/2016

Bạn Nguyễn Huy Hoàng vừa dịch một truyện ngắn của Murakami và tôi nhấn like một cái. Song cái làm tôi thấy thích thú không phải truyện ngắn này, một truyện ngắn mang lại cho tôi cảm giác xem một bức đồ hoạ, có thể thấy hay, thán phục, thú vị ... nhưng rất khác cảm giác xem một bức hội hoạ, là thứ tôi ưa tìm kiếm khi đọc truyện, hay đúng ra là khi đọc một tác phẩm văn học.

Cái tôi thấy khoái chí để like ngay một phát ấy là cái sự tình cờ gợi nhớ trong truyện thật tình cờ làm sao cũng gợi nhớ cho tôi một chuyện, mà lại cũng dính líu đến Murakami và hơn nữa, cũng sặc mùi Murakami.

Ấy là năm 2007 tôi đi một chuyến sang châu Âu chơi, năm ấy Murakami hot lắm, cuốn Biên niên kí chim vặn dây cót vừa ra là tôi có ngay và mặc dù nó dày bình bịch, nặng trình trịch tôi cũng tha lôi nó theo để đọc khi tàu xe, và thế là trên một chặng tour bằng bus đi Paris chơi tôi ôm cuốn sách chỉ bé hơn cái ba lô một tí, đọc nhằn nhằn theo cái dằn xóc của chặng đường qua biên giới ba nước Đức-Bỉ-Pháp.

Ngồi bus đường dài mệt lắm, bù lại được một quãng thời gian thư thả, không điên cuồng du cbn lịch theo nhà tour, ban ngày thì ngắm cảnh, đêm xuống thì đọc sách, nghe nhạc.

Hồi đó chưa có Internet nên tôi hay nghe nhạc qua radio, bằng cái walkman chạy CD hay casset tôi quên rồi, nhưng tôi thích nghe radio sóng ngắn FM hơn (walkman bao giờ cũng bonus thêm chức năng bắt sóng FM).

Sở thích này là do tôi chuộng sự tình cờ, tôi nghe nhạc bình dân, ưa thích những bản quen thuộc nên hay nghe chương trình "Ca nhạc nước ngoài" của đài Tiếng nói Việt nam, quanh đi quẩn lại Đa nuýp xanh, Bốn mùa, Hồ thiên nga, Những bức tranh trong phòng triển lãm, Beethoven, Chopin, Vivaldi, Rossini...một chương trình có thể nói là nhàm chán nếu không thỉnh thoảng được chèn một bản mới, hoặc giới thiệu một bản cũ mèm chẳng hạn như New world của Dvorak nhưng do 2 dàn Giao hưởng chơi nghe khác như thế nào.

Tôi bắt FM rình nghe một chương trình nhàm nhàm như thế để tình cờ vớ được chút khang khác đi thì khoái chí lắm

Thế rồi tôi nhận ra chương trình nhạc cổ điển ở Châu Âu qua FM cũng na ná thế, và tôi gặp lại khối bạn cố tri trên đường xuyên Âu.

Bởi vậy tôi không buồn mang đĩa/cassett làm gì, cái thứ tự biết tỏng làm tôi chán, tôi nghe FM, kiểu mưa rơi không cần phiên dịch, cái "tình cờ" gặp một bản quen thuộc, một kiểu chơi quen thuộc giữa mọi sự xa lạ làm tôi dễ chịu, như thể được chiều chuộng bất ngờ.

Đến đây nếu bạn để ý chắc đã đoán ra liên kết giữa Murakami; truyện ngắn Chance Traveler và cái sự tình cờ sặc mùi Murakami đã xảy ra như thế nào.

Ha ha, từ khoá của nó là bản Chim Ác là ăn cắp của Rossini

Khi đọc sách tôi hay bị tình trạng mới giở sách ra tôi đã lập tức rơi vào những huyền tưởng được gợi lên bởi vài chữ hoặc vài dòng đọc được. Trên bus lúc trời chiều đã sâm sẩm, mắc headphone vào tai tôi giở quyển BNKCVDC ra và gặp chương 1 "Chim Ác là ăn cắp" tôi lập tức nhớ bản này, vì nó là bài tủ của Chương trình Nhạc nước ngoài đài TNVN, thậm chí tôi nhớ ra ngay giọng đọc của biên tập viên Xuân Mai, một giọng đọc tuyệt vời, có một không hai, nghe bà đọc những chữ “overture”, “rhapsody” hay “concerto” mới du dương và sang trọng làm sao, như thể giọng đọc của bà chính là một phần của bản “overture”, “rhapsody” hay “concerto” đó, bà mang một vẻ long trọng đặc biệt đến cho buổi nghe nhạc, ngang với khi ta bước vào một nhà hát rộng lớn với những tiếng loạt soạt mở trang, tiếng hắng giọng khe khẽ, tiếng so dây, tiếng thử nốt của cây trumpet nào đó của buổi trình diễn .

Sau này chẳng có ai có được cái thần thái ấy như bà

Bởi vậy tôi nhớ ngay lập tức giai điệu của bản overture Chim ác là ăn cắp, và kỳ diệu sao hầu như cũng ngay lập tức tôi nghe vang trong tai giai điệu này trên sóng FM của Bỉ (bus của tôi đang ở quãng biên giới 2 nước Đức và Bỉ, tôi nhớ nhìn xuống đường hàng đinh phân luồng xe rất chi là lạ, không giống Đức)

Hỏi rằng có Murakami không cơ chứ

Tôi không đọc được hết cuốn sách đó, bởi nó nhiều chuyện hư quá, đã thế lại là thứ chuyện hư được tráng qua thuốc sát trùng, đọc kinh lắm!

sự đọc gần đây

Bình thường như cân đường hộp sữa, thư quán Nhã nam và nhà sách Hà nội (hai nơi giảm giá ngoạn mục) ra cuốn gì thì tôi đọc cuốn ấy, và cũng có phần a dua theo các chiến hữu  cùng là ngọn cờ Nhị Linh vẫy gọi mời chào

Cuốn muốn kể đầu tiên – cho kịp thời thượng- là cuốn Chuyện ở Nông trại, đọc cuốn này rồi cứ thấy bất mãn với chính mình vì thấy sao mà khó thế để đọc một cuốn ngụ ngôn, luôn luôn ngờ vực, luôn luôn thủ thế khi đọc và với bất cứ động thái nào của các nhân vật cũng nghĩ: ý gì đây, là đang định chửi vụ gì/người nào đây (dùng chữ chửi thì không phải phép lắm ;p) Và thành ra những ý nghĩ cứ lổn ngổn thế trộn lẫn với các súc vật trong trại, vốn dĩ khá là lổn ngổn rồi, chưa kể một cuộc khởi nghĩa  đương nhiên cũng lổn ngổn kinh lên được.

Đọc Hiệp sĩ Không Hiện Hữu thì thoải mái hơn nhiều dù cũng là cuốn truyện bắt phải nghĩ, cuốn này  tôi thấy cặp Agilulfo- Gurdulu có gì đó làm liên tưởng đến cặp Donkihote-Xancho, dĩ nhiên không phải chỉ vì họ cùng là hiệp sĩ, và cái thau sắt trên đầu Donkihote không phải là không giống cái mũ đuôi seo của Agilulfo, nó làm các chàng hiện hữu mà không hiện diện.

Không phải chỉ thế song cũng vẫn đáng kể cái sự giống nhau của họ, vì nỗi thực mà không thực đảo qua đảo lại giữa từng cặp bọn họ, Agilulfo và Donkihote; Gurdulu và Xancho, sự hiện hữu của bộ giáp bạch  là một loại ký hiệu của chàng Donkihote, cái lý tưởng trên mây mà chàng kiên định; Gurdulu cũng thế, chàng cuống quýt vục đầu vào mọi thứ chàng tưởng là chàng - cũng giống như cái thực tế khư khư của Xancho, họ thực đến tận cùng bản thể, dù người này là thứ ký hiệu của người kia. Sự mô tả cực kỳ sinh động những  hành vi rất hợp lẽ của chàng ảo Agilulfo (như những hành động của chàng trong bàn tiệc, chàng không ăn nhưng tỉ mỉ làm tất cả các động tác để ăn  và rồi sai dọn đi, rất chi là quý sì tộc;p)   như thứ hình chiếu của những hành vi lơ mơ của chàng rồ Donkihote (chàng muốn đâm nhưng không đâm được, không đúng cách, và chàng bị đè bẹp dí không chút vẻ gì thượng võ) Họ đều rất nguyên tắc trong việc giữ vững lý tưởng của mình, chàng Agilulfo quyết phụng thờ sự thật trong mọi hoàn cảnh và rồi liên miên gặp những ngờ vực của kẻ đối diện, cũng như vập phải sự trớ trêu của số phận …

Nghĩ ngợi loằng ngoằng một hồi thì thấy trình bày ra một vấn đề siêu hình không phải chuyện bỡn, phi Calvino và các bác cùng tầm  không ai làm được, thôi quay về bô lô ba la như xưa :)). Phải thú thực là đọc Hiệp sĩ không hiện hữu tôi mới vỡ nhẽ ra đánh nhau thời trung cổ không như tôi tưởng, đọc Ivanhoe hay Robin Hood toàn choáng ngợp với cảnh những  cỗ người ngựa bọc giáp sắt kín mít ầm ầm đâm xộc giáo vào nhau, chứ làm sao mà biết thực ra chả dễ thế, giáp sắt cùng ngựa cùng người cồng kềnh lắm, cái cơ hội xộc giáo vào nhau rất hi hữu, và cảnh thực của trận chiến là “cả một cuộc bay lượn trên không trung của các chiến binh, đeo bám trên cây giáo (do mất đà he he). Còn những đòn đâm ngang thì rất gay go, bởi mũi giáo chỉ cần hơi xoay đầu là đã đâm ngay vào sườn động đội hoặc kẻ thù, và lập tức gây ra tình trạng ách tắc đến không thể hiểu trời chăng mây nước là gì !”

Ối giời, cứ tưởng tượng mà xem, cười đến mỏi hàm, chưa kể cảnh quân hai bên bất đồng ngôn ngữ lại phải vừa đánh vừa hò hét gọi thông dịch, dịch cho  kẻ thù  biết mình vừa chửi gì nó ;p đây là một trong những đoạn hay  nhất của cuốn sách, đoạn Torrismondo thụ giáo Lão Hiệp sĩ Thánh chiến cũng cười đứt ruột được, tóm lại là tài miêu tả vừa thực vừa ảo của Calvino quả là vô song, dĩ nhiên cái hài hước của ông cũng như của Cervantes– như Kundera nói: không chỉ cười sái quai hàm mà còn là thứ hài hước tinh vi “đột nhiên, bộc lộ sự nhập nhằng của nó(thực tại)”

Trích Kundera như thế là các bác biết rồi ;p, ấy là vừa đọc cuốn Tuyển dịch của Nguyễn Khánh Long, một dịch giả “thần sầu” Riêng tôi thì vừa đọc vừa thổn thức …

Bốn mùa - lịch thiên nhiên

Hơn bốn mươi năm tôi gặp lại cuốn sách này, nói là bồi hồi cảm động và rưng rưng trong lòng thì nghe sáo nhưng mà thật thế. Đọc câu đầu "Mùa Xuân ánh sáng và nước nôi" - chữ "nước nôi" lập tức làm tôi rùng cả mình, một chữ thật riêng biệt của cuốn sách, như giọng nói của người yêu cũ - thảng qua thôi là điếng người, tim thắt lại ....tôi lập tức trở về mùa xuân thiếu nữ chìm đắm trong những hình ảnh xa xôi - những giọt băng trong dần khi hơi ấm mùa xuân tràn đến, những ụ tuyết trắng muốt như vòm ngực trinh bạch của thiên nga...những hình ảnh với tôi chả khác gì màu sắc với người mù, đại khái tôi cũng đã được xem phim và xem họa báo song chi tiết như cuốn sách này tả ra thì thực chỉ có thể tin tuyệt đối vào nhà văn và con tim tràn đầy mơ tưởng của cô nàng So quê mùa thủa ấy.
Cuốn sách nhỏ, nhẹ, nằm gọn trong lòng bàn tay đã từng theo tôi dặt dẹo trong hầm, trên đê, bên bờ sông sáng sớm, nó là cuốn sách không thể đọc vèo một cái mà phải ngâm nga như ngắm tranh Levitan ấy . Tôi còn nhớ có một ngày mưa, chỉ mình tôi ở nhà, tầm trưa rồi mà trời vẫn tối sầm, đốt đèn cũng dở mà không đốt cũng dở - ngày ấy thường là đốt đèn bão, bấc to nên khói bốc ngùn ngụt, thắp ban ngày buồn cười lắm, tôi đành căng mắt đọc, và cũng đúng đoạn tả cảnh trời mưa, nhưng mưa trong truyện như dát vàng dát bạc, những mặt nước sáng chói, những vạt rừng ướt đẫm đầy tiếng chim hót, tôi úp sách xuống nhìn ra trời mưa mù mịt trên mặt sông Hồng, màu của mưa xám mù, chỉ nảy sáng khi hạt mưa đập xuống nước sông - là tôi cố thấy vậy chứ làm sao mà nhìn được xa đến thế.
Cuốn sách rất giống một tác phẩm hội họa, cho tôi thấy vẻ đẹp từ những mảng thật rộng lớn đến những chi tiết kỹ lưỡng, chi li. Sau chừng ấy năm tôi vẫn còn nhớ cảnh con chó săn để rơi những giọt máu kinh đỏ thắm trên cỏ xanh và hoa rừng, tôi vẫn nhớ tôi đã sửng sốt biết mấy về chi tiết này....
Cảm ơn bạn hiền yêu quý đã tìm lại cho tôi cuốn sách. Như là tặng tôi những ngày mùa xuân xưa.

ngẫu hứng về Nguyễn Huy Thiệp

• Đọc Vong và Bướm tôi trở lại thế giới của Nguyễn Huy Thiệp, cho dù không còn mấy nhung tuyết thời xưa song giọng điệu của ông vẫn là Nguyễn Huy Thiệp, văn học Việt nam đã từng có những nhà văn mà tác phẩm đỉnh của họ với tác phẩm sau đó hầu như của hai người viết, đọc Sao đổi ngôi không thể nhận ra đó chính là Chu Văn của Bão biển, Đại tá không biết đùa là ai ấy chứ không phải Lê Lựu của Thời xa vắng … Thực tình tôi chả hiểu sao lại thế, đến một vệt móng tay cũng không phải là!
• Ngày xưa có cả một không khí bừng bừng khi đọc Nguyễn Huy Thiệp, tôi nhớ khi báo Văn nghệ in truyện Tướng về hưu xếp cơ quan tôi đã phô tô ra nhiều bản cho mọi người đọc. Xếp tôi có thói quen nghiến răng, ông nghiến răng kèn kẹt khi giao ban, khi tiếp khách cũng như khi ngồi tào lao với bọn tôi, ông nghiến răng bảo: tay này (NHT) gớm thật , gớm quá!!
• Nhưng tôi không thích Tướng về hưu, cả Huyền thoại phố phường – tôi thấy giống Con Đầm Pích- Không có Vua, Cún… những bi kịch phố phường nực cười một cách tàn nhẫn làm tôi gớm ghiếc tuy vẫn đọc ngấu nghiến mỗi khi có truyện mới (của ông). Nhưng “Những bài học nông thôn” “ Con gái Thủy thần” “Muối của rừng” thì thật phi thường, không gì sánh nổi, tôi nhớ là đã đinh ninh rằng Nguyễn Huy Thiệp hạ gục mọi tác giả (VN) khác trước đó.
• Đặc biệt “Con gái Thủy thần” mang lại những mỹ cảm sâu sắc với tôi, những gì nó tạo dựng trong cái đầu say sưa của tôi lúc bấy giờ vô cùng chói lòa (à mà tôi là loại rất dễ bị chói lòa ;p). Tôi những ước ao làm một bộ phim trên truyện này và ba đại cảnh của thiên truyện sẽ trở thành kinh điển(giật Osca chứ chả bỡn).Là 3 cảnh như thế này :

- Cảnh Chương phóng tinh trên đống tôm cá, Chương nằm co quắp, trời chạng vạng tối, những mảng đen trắng loang loáng bởi tôm cá nhảy tanh tách, quẫy loang loáng lên người cậu, khuôn mặt Chương cũng loang loáng đen trắng, non nớt trong thống khoái (thực ra cảnh này trong “Những bài học nông thôn” nhân vật là Hiếu song tôi muốn gộp vào Chương, Chương trên đường đi tìm con gái Thủy thần )

- Cảnh Chương đốt lò nung gạch trong vườn nhà bà cụ mẹ một anh lính, cụ thuê Chương đóng gạch để khi con trai trở về sẽ làm nhà cưới vợ, cụ nuôi Chương ăn và hứa trả công Chương khi nung xong sáu vạn gạch

Chương dỡ đến nửa cái nhà chất đốt nung gạch, và lò gạch nung đỏ rực đến ngày thứ ba thì bà cụ mất, cây cối trong vườn tái xém, tàn lửa rạ bay trắng nền đất khô. Chương bế bà cụ đi vòng quanh lò gạch , cụ nhìn đống gạch và nhắm mắt thanh thản, còn Chương thì rối bời. Con gái bà cụ chạy về, mếu máo ôm chân mẹ, cụ chưa giả cho Chương đồng tiền công nào. Con gái bà cụ gỡ đôi mấm trên tai cụ đưa cho Chương, Chương nhìn đôi mấm kinh hãi nhưng vẫn xòe tay nhận và quay lưng bước ra khỏi vườn. Đó là lúc rạng đông.

- Cảnh Chương sơn tượng Chúa, Chương buộc thừng thành thòng lọng tròng vào tượng Chúa, đu trên dây ấy mà sơn tượng, trong ống tay Chúa có một tổ chim “Những sợi rơm của tổ chim chẳng khác những sợi vàng ròng” Chương ngửa mặt đối diện với Chúa , dây thòng lọng nối Chương và Chúa và những sợi rơm vàng óng chập chờn ngang mắt Chương trên nền trời xanh lồng lộng

• Chen giữa cảnh 2 và cảnh 3 còn có một cảnh không thể thiếu, ấy là cảnh Phượng dẫn Chương vào hàng bún riêu (quán lá chợ quê , bàn ghế xệp, người ăn toàn áo nâu, quần thâm chen chúc trong khói bếp, trong hơi nghi ngút của nồi riêu, cảnh mờ ảo, chỉ rõ khuôn mặt Phượng, Chương), Phượng gọi hai bát cho Chương, Chương “ húp soạt hai lần xong bát bún” Cả quán im phắc nhìn Chương, Phượng hỏi “Anh đói mấy ngày rồi” Chương cúi đầu, nhìn đăm đăm vào bát bún đã hết “nước mắt tự dưng ứa ra: Tôi đói đã sáu tháng nay rồi”

Ngoài ra còn cảnh Chương bán vàng, sáng tinh mơ Chương đập cửa hàng vàng chìa đôi mấm bán, người chủ hàng vàng thất kinh, té ra đôi mấm là vàng giả, chỉ là thứ bán ở mẹt chợ quê cho trẻ con; Chương bẻ vụn đôi mấm và quyết định cầm dao đi cướp cạn để có cái ăn.

Và cảnh Chương gặp Phượng – Phượng mặc áo bông tàu sa tanh đen, tuy cũ nhưng vẫn bóng, bên trong áo bông buông cúc Phượng mặc sơ mi xanh trứng sáo và áo len màu bã trầu, mỗi lần gió lộng Phượng thoắt sáng rực sặc sỡ rồi thoắt đen sầm kín mít . Chương vừa đói vừa mệt hoa mắt nhìn Phượng, rồi Phượng thuê Chương gánh hàng lên chợ bán.

• Hề hề, tôi đã viết hẳn một kịch bản hoành tráng cho bộ phim trong mơ, tôi còn vẽ hẳn 3 bức tranh cực đại, to dễ bằng bảng vẽ bài tốt nghiệp của tôi. Dĩ nhiên cũng là trong mơ . NHT chả bịa đặt điều gì trong những bức tranh siêu thực ấy, nó thực đến kì vỹ.
• Vinh quang thay nhà văn đã ươm những giấc mơ hoành tráng thế cho một kẻ xoàng xĩnh là tôi, mơ free, he he. Tôi biết thừa ai ai đọc NHT cũng lơ tơ mơ thế nhưng chả ai buồn hé ra.

Tôi thì già giặc rồi, kể nghe chơi ;p

Ai và Ky - Sự đọc gần đây

Gần đây vẫn ốm yếu và nằm dài, hầu như không bước chân ra khỏi cửa, không lang thang trên mạng cả ngày, không cafe đấu láo .... thành ra được đọc  và  đọc được ;p
Tự dưng được đọc hai cuốn mới: "Ai và Ky ở xứ sở của những con số tàng hình" (mới toanh, còn chưa cắt chỉ) của Ngô Bảo Châu và Nguyễn Phương Văn, kèm thêm cuốn " Vong và Bướm"của Nguyễn Huy Thiệp
@ "Ai và Ky..." là cuốn sách dành cho mọi độc giả, trừ loại già ngẫn và lười biếng như tôi, ấy thế mà tôi đã đọc hết và tuy rất ngại ngần với thể loại truyện nhuốm màu trí lự này tôi vẫn có thể liệt kê những ấn tượng cuốn sách mang lại:
- Một ngôn ngữ trong veo và sáng láng, trình bày những khái niệm cơ bản - hay là những bước cơ bản - trong thế giới toán, những bước nhẹ lâng nên mỗi bước dài hàng vạn dặm (với tôi;p) , từ số 0 đến số ...vô tỉ, ly kỳ và ... chả hiểu gì sất he he

- Một món cốc tay trộn các giai thoại đầy màu sắc tươi vui, bổ dưỡng và hấp dẫn: cây thước của cụ Euclid, cụ Diogenes với cái thùng gỗ, giỏ bánh mỳ của Aesop, Alice và những đội lính hình bài tây mỏng lét với lại cả Hoàng tử Bé nữa ;p

- Khung cảnh trong truyện luôn tươi sáng màu xanh của biển địa trung hải, những cây sồi, những tấm áo khoác vải thô , và bất ngờ còn có một mảnh sân lát gạch vỉa! dấu ấn của hai tác giả quê xứ bắc Việt.
Ngày xưa tôi đã từng đọc những cuốn truyện mang hơi hướm truyền bá khoa học - toán học; hóa học; thiên văn học-có lối kể hấp dẫn của kẻ dụ dỗ trẻ con bước chân vào thế giới những môn học khó nhai;p Đọc loại sách này xong bao giờ người đọc cũng đâm mơ màng, sự hứng thú với khoa học có vẻ tăng rõ rệt
Bây giờ đọc "Ai và Ky..." tôi cũng thấy mơ màng, song hứng thú với môn toán thì chịu, không kéo lên được ;p, thực ra với hai cái tên Ngô Bảo Châu và 5 xu tôi cứ muốn lật tìm một ý tứ gì khác ẩn dưới câu chuyện đi tìm những gì tàng hình của Ai và Ky
@ "Vong và Bướm" của Nguyễn Huy Thiệp:
Đọc NHT bây giờ không còn mê tít như thời "Con gái thủy thần" "Những bài học nông thôn", nhất là Vong và Bướm viết chèo, đọc cứ có cảm giác nhìn điệu nhảy ôm lưng nhau của các đám cưới thôn dã (bên tây!) - lục bát Nguyễn Huy Thiệp ôm lưng lục bát Nguyễn Bính, ôm lưng lục bát Kiều, ôm lưng lục bát Đồng Đức Bốn....
Khó hiểu và khó cảm.

em xin có í kiến

Nhân đọc blog Nhị Linh (hay là được gợi ý từ blog NL ;p) tôi có một ước ao giá như các nhà xuất bản cứ đầu năm trưng cầu dân ý cái nhỉ, rồi in lại một số sách mà bây giờ cứ ai mang ra nhá nhá thì bà con xúm xít giành giật, chậm chân là trều như truyện của Remarque (Bia mộ đen, Khải hòan môn) , của Hermann Hesse, của Maxim Gorky, Elia Kadan ...vv, in lại thế chắc không khó gì, dịch sẵn rồi (nhưng cũng nên edit lại, nhiều quyển ngày xưa dịch không mấy ổn) độc giả có rồi, chỉ việc bán thu tiền đầy bao chứ còn gì.
Và tôi cũng ước ao giá như các dịch giả- hay là bác nào ở nươc ngoài - dịch những truyện ngắn mới nhất - đăng trên báo chẳng hạn (không biết vụ tác quyền ra sao, chắc cũng khó nhỉ), các báo văn học nước ngoài thể nào chả có những truyện ngắn hay, ấn tượng ... hình như trước nay mình toàn dịch truyện (ngắn) có từ đời nào, hay thì vẫn hay rồi nhưng giá mà được đọc những gì mới nhất về những đề tài mới nhất, thời sự nhất thì mới đúng là "thượng đế" ;p

minh họa

hay đúng ra là nói leo một topic về cuốn sách chưa được đọc hề hề ;))

sự đọc thời chiến

Trong thư viện một đơn vị quân đội, khoảng năm 1968-1969 có những cuốn sách này

1. Hài kịch – Tsekhop
2. Ngày và đêm – Simonov
3. Biển Xa – Bùi Đức Ái
4. Đại đoàn Đồng bằng
5. Dưới Ách – Ivan Kazop
6. Xuân về trên sông Áp lục – Lỗ Gia
7. Đất cũ người mới (tập truyện ngắn CHDC Đức)
8. Thị trấn thầm lặng
9. Người tù ở Ankara - Derwitt
10. Illiat – Homere
11. Vỡ mộng – Baljac
12. Cánh đồng Bansu – Yuriko (Nhật)
13. Thời kỳ thử thách – Pilin (Nga)
14. Biển
15. Ngọn lửa Hồng Sơn
16. Du kích kiểu Mỹ
17. Chiến thắng Điện biên phủ
18. Hàng rào cuối cùng
19. Odysse – Homere
20. Lục Vân Tiên
21. Hải quân
22. Họ chiến đấu vì Tổ quốc- Solokhốp
23. Tên lửa và vũ khí tên lửa
24. Vàng – Borit Polevoi
25. Napoleon (2 tập)
26. Cù Thu Bạch
27. Tổ quốc- Pactreun (Triều tiên)
28. Con đương sống của người phụ nữ - Paolin (Thụy điển)
29. Máu người không phải nước lã – Stenmark
30. Gào thét – Lỗ Tấn
31. Truyện ngắn Rumani
32. Ba người con gái của Mác
33. Thép và Bão – Popop
34. Tia hồng ngoại
35. Rời Maxcova - Vaxili

Có thể thấy sự đọc của bộ đội ta lúc ấy khá rộng, văn học trong nước, văn học nước ngoài ngoài văn học Xô viết và các nước XHCN anh em như Trung quốc, Triều tiên, Rumani, Đức (dĩ nhiên ;p) còn có văn học cổ điển (Iliat, Odysse-Homere, Vỡ mộng-Balzac) văn học Thổ nhĩ kỳ (Người tù Ankara) văn học Thụy điển (Con đương sống của người phụ nữ của Paolin), văn học Nhật (Cánh đồng Bansu – Yuriko)

Những cuốn số 9, 12, 16, 24, 28, 29 nghe tên rất quen nhưng không còn nhớ nội dung, các bác nghiên cứu về đời sống văn học ở ta qua các thời kỳ không biết có thông tin gì về những cuốn này không ? (có giá trị không ? có được đọc rộng rãi trên thế giới không ?)

Đây chỉ là danh mục đọc sách giải trí của một sỹ quan công binh trong khoảng từ tháng 7/1968 đến tháng 11/1969 – tập trung vào thời gian chừng 3-5 tháng nằm y xá điều trị sốt rét.

Tình ca tháng 11

Tháng 11 mình có tình (duyên) với sách :)) Những ao ước được phát biểu rụt rè trên blog (chứ chả dám dõng dạc như ai kia) đã được các blogger bạn yêu quý lưu tâm và ân cần gửi tặng, nhận sách mà lòng bồi hồi khôn tả, xin tri ân các bạn đời đời ;p
Này là bạn Nhã Thuyên chỉ nghe mình rón rén hỏi hot boy Goldmund rằng thì là mua Rìa vực ở đâu thế, với lại làm sao có Bút ký người đi săn, thế là bạn ấy đã nhờ Bồ câu xinh tươi bay vào cho ngay (hí hí, tuy cũng có một phi vụ đổi chác nhưng rất đẹp;p)
Này là bạn Khương Hà xinh đẹp, tặng thơ tặng cả hai chầu cafe với một chàng đẹp giai




Này là bạn Nhị Linh kính mến, sau rất nhiều lần hò đi hẹn lại cuối cùng cũng đã rứt ruột tiễn hai em về nhà bà bạn già Sonata (thù dai nhớ lâu)

Ly kỳ nhất là một blog bí ẩn, sau khi đọc những tâm sự buồn man mác về một thời sách cũ đã gửi tặng 3 cuốn quý hiếm như thể mang về một thời Đặng thị Nhu



Ui, cảm ơn blog :))

Bao giờ cho đến tháng mười

Nói chuyện sách cũ nghĩ mà tiếc tê tái cái chợ sách Đặng thị Nhu ngày xưa, khi chính quyền dẹp cái chợ ấy tôi chỉ muốn khóc, một ngày quen chân đạp xe đến đầu phố ngỡ ngàng thấy mất tăm cái chợ, tôi giận chính quyền quá, cái chợ tôi nghĩ rằng có một không hai chẳng những riêng xứ này mà chắc rằng cũng không xứ nào trên thế giới có được, một cái chợ sách Sài gòn đặc, sặc sỡ, bát nháo, thừa mứa những thứ có vẻ sách mà không sách nhưng không hề thiếu sách thứ thiệt, những sản phẩm trí tuệ quý hiếm nằm lút trong cái lớp sặc sỡ đời thường. Một thế giới sách mang vẻ phồn thực (hic) với chồng chồng lớp lớp các giá trị xếp lên nhau.

Không khí cái chợ sách cũ ấy thực khó quên, một đoạn đường ngắn, tôi nhớ có hai chốt chặn của dân phòng hay trật tự hay bảo vệ văn hóa gì đó ở hai đầu đường, hai dãy phố san sát sách và một dãy kios xộc xệch cao thấp và có gì che nấy giữa đường cũng chạt sách, chỉ còn hai lối đi ngoằn nghèo theo sạp sách thò thụt, giờ nhắm mắt nhớ lại tôi biết vì sao nó sặc sỡ đến thế, bởi tràn trề trên các sạp sách nối dài là những cuốn sách “mì ăn liền”, đặc biệt sách tướng số, lịch vạn niên bao giờ cũng in đỏ rực, và những thùng các tông cao thấp lớn nhỏ lèn chặt sách , những mảnh nilon xanh đỏ những cái tranh in hoa quả, trái cây treo chồng lên nhau, người mua hăm hở bới trong mớ đổ đống – thường là truyện tranh khổ nhỏ, Lucky Lucky hay Xì trum bên trên, dưới là những chồng sách có giá hơn, tự điển hay sách ngọai văn (bây giờ mà được lùa tay vào cái đống đổ ấy thì thực như lùa tay vào đống châu báu nhỉ)

Mùa mưa chợ sách chẳng hề hấn gì, có đang chúi mũi lục sách mà mưa thì tôi nánh vào một góc sạp, người chủ sạp túm bốn góc tấm nilon rải trên mặt sạp, chồng các bọc sách lên nhau và chống cằm đăm đăm ngó nước mưa nhỏ tong tong, hồi ấy chưa phải đeo kính nên tôi chỉ cần nghiêng đầu né bụi mưa, mắt vẫn không rời một cuốn nào đó vừa moi được, thường là những cuốn tạp chí khổ nhỏ, Đứng dậy hay Đối diện, tôi nhớ có lần đọc một bài trong Đứng dậy (hay Đối diện, cũng là cuốn ấy, chỉ đổi tên trong một giai đọan như một cách tỏ thái độ thì phải) tôi cứ há hốc mồm vì ngạc nhiên, bài viết ca tụng nền kinh tế tự cung tự cấp miền Bắc Xã hội chủ nghĩa, ca tụng cái ống kem đánh răng Ngọc lan và bánh xà phòng chanh! Và hình như tôi có lầu bầu với người bạn cùng đi”rõ thật đứng núi này trông núi nọ” tuy nhiên phải nói rằng tôi thấy cảm động lắm, và vét hết tiền túi mua cuốn tạp chí rách tả tơi ấy.

Cái chợ sách cũ thú vị như thế giờ đây là trong mơ, tôi những mơ ước nó được mở lại, bây giờ nhẽ chính quyền cũng yên tâm hơn hồi ấy rồi, sợ gì văn hóa phẩm độc hại nữa nhỉ, cần huy động cho hết những tri thức đóng gói còn tàng ẩn trong góc gách các nhà, và sách cũ muôn màu sẽ về cả đây, có thể trao đổi, mua bán, vài cuốn sách nhà như bán đào cành ngày tết hay những kios bốn mặt ngập sách cho bới thả sức, thể nào cũng có vài bàn café lẫn trong dãy sách và ngồi xếp chân khép nép uống café ngắm thiên hạ bới sách, thú lắm.

kính

Không biết mọi người- những người phải đeo kính như tôi khi đọc- sống với cặp kính như thế nào chứ tôi với cặp kính lão của tôi thì cứ hầm hè gây sự với nhau suốt, bây giờ ngồi nói (thực ra là viết) xấu nó, nó vẫn đậu trên mũi, cười nhạt, chừng 5 phút nữa cho bà biết tay.

Quả thực cứ đeo kính được 5 phút là tôi nhức đầu, buốt thon thót thái dương bên trái, đành tuột kính ra đưa lên đèn mà ngó trừng trừng, hai mắt kính đầy vết bùng nhùng trông khó chịu ra mặt, như mây mùa đông, mà mây mùa đông ở quái đâu ra ngoài những lốt ngón tay sờ sẩm của chính tôi, hầm hè nhìn nhau thế rồi tôi lại hậm hực kéo áo lau chì lau chiết, rồi đeo lên tiếp tục, được 5 phút …

Mắt tôi lão 3 độ rưỡi , sự đọc phụ thuộc vào kính chả khác gì trí lự phụ thuộc vào nhãn quan, thế mà mắt không chịu được kính mặc dù chỉ có mỗi một lựa chọn ấy thôi, thì độc đảng mà lị, cho nên kính ngày càng quá quắt , dù tôi có lựa chọn công phu đến đâu, đo đạc cẩn thận ở ít nhất là ba tiệm kính thuốc (không đời nào dám vào những tiệm kính có hàng chữ quảng cáo to bằng cái thang nơi nơi trên các nẻo đường Sài gòn – giá gốc rẻ nhất tốt nhất vân vân), chủ tiệm mới ướm “bác lấy lọai đặc biệt hay thường?” là lập tức xin ngay cái thứ đặc biệt đặc đặc biệt tốt, dù đã hơn một lần biết thừa như nhau cả thôi. Song đã lựa chọn thì nào dám không lựa một thứ tốt nhất .

Chọn kính về dong ngay lên mắt, mở cuốn sách đang đà hấp dẫn và hồi hộp lắng nghe liệu rằng mắt đã ưa kính chưa? Kính mới trong veo veo như niềm tin chắc nụi của nào là tiền (đắt như điên), nào là nơi (tiệm quen, nghiêm, uy tín), kinh nghiệm đong đo rất chi là trí tuệ của thâm niên hơn mười năm đeo kính để lựa chọn một nhãn quan cho mọi sự (chữ nghĩa trong sách!) được trung thực như vốn dĩ, Thế nhưng chả mấy chốc, gọng kìm vô hình đã lại siết vào thái dương, hoàn toàn không phải gọng kính nhá, gọng kính gác rất ơ hờ nơi vành tai song toàn bộ cái kính lại phát ra một chưởng lực chả kém gì vòng kim cô, nó làm cho đầu tôi buốt thon thót. Thế là tinh thần lại về mo, chán nản hết sức với viễn cảnh nhấc lên đặt xuống cái khí cụ cầm giữ tòan bộ lối đi vào tri thức này

Nghi ngờ độ trung thực của cái nơi cung cấp kính cho mình, càng nghi ngờ cái trí tuệ mong manh của mình khi lựa chọn, nhưng biết cân nhắc đến khi nào và tìm đâu ra một nơi xứng đáng để tin cậy hở giời.

Thôi đành có gì dùng gì có nấy cùng nấy, như cái giọng khó ưa nào đó đã nói, xuyên qua nỗi nhức buốt mà ngó nghiêng đời.

Sự đọc gần đây (tiếp)

Ba cuốn nói đến vừa rồi là ba cuốn mới , mặc dù tôi còn hơn một chục cuốn mới nữa (hậu quả của việc ra vào blog các bạn Giò) song như đã nói, dạo này ốm yếu ốm yếu quá, thích việc dễ thôi, bèn đọc lại mấy cuốn cũ vì một vài liên tưởng, ví dụ như:

Tên Của Hoa hồng, là do bạn Mund có nhã ý nhượng cho một vụ khoe khoang về sách nên lấy cuốn này ra tra cứu, và rồi đọc luôn phần giới thiệu là phần chưa đọc bao giờ. Lúc đọc cuốn này – khoảng 1989- tôi vẫn còn ở thời kỳ mông muội, đọc truyện chỉ biết truyện, biết nhân vật và câu truyện, cùng lắm là tán thưởng hay bỉ bai cách hành văn, ngoài ra hầu như không quan tâm đến tác giả, dịch giả …nói chi đến người giới thiệu. Hầu như tôi không đọc lời giới thiệu bao giờ, một phần vì sợ bị ám, bị lộ mất truyện, một phần vì những lời giới thiệu hồi ấy hay quy về vấn đề chính trị và đạo đức, là những thứ tôi yếu chịu đựng :))

Ngoài việc lời tựa sách là do một tùy viên văn hóa sứ quán Ý viết- chi tiết này khá ấn tượng với tôi vì tôi đã từng biết kha khá các vị tùy viên sứ quán mình, khó hình dung được vị nào có thể viết một lời giới thiệu sách hay ho như bạn tùy viên Ý này, (có lẽ cũng khó ngang với việc hình dung ra bà già So ngồi học tiếng Anh đấy, hừm) Tựa cho cuốn sách không nói chung chung về cuốn sách, nó nói về việc Umberto Eco muốn hủy bỏ nghịch lý “cuốn sách nhiều người đọc nghĩa là cuốn sách kém giá trị” bằng cách quyết chí viết Tên của hoa hồng sao cho hấp dẫn được từ giới trí thức cùng người sành điệu đến bà con bình dân, thành ra cấu trúc cuốn sách rất phức tạp, có án mạng ly kỳ, có nhiều chi tiết sâu xa về lịch sử, tôn giáo, chính trị…mà “không cái nào nổi trội” hơn cái nào, giọng văn khi nghiêm trang triết giáo khi hài hước và thậm chí là gợi cảm ;P (tôi nhớ đọc những đoạn kể về sự vi phạm giới răn của các vị tu tập quả thực rất phăn nì)

Đến đây thì tôi ngờ lắm, Mật mã Da Vinci nghe chừng cũng cùng công thức nhưng khó có thể cho rằng độc giả của nó giống độc giả TCHH, vả lại một tờ báo như tờ TTVH, chia đôi trước sau rạch ròi thì hầu như độc giả đều ở tình trạng bia kèm mồi, anh thích TT thì đọc phần trước xong là quăng! Tương tự như thế với phần sau…

Gasby vĩ đại vì xem lại phim Huyền thọai mùa thu (lâu lâu thấy nhớ chàng Brad Pitt mà xem thôi) tự dưng có sự liên tưởng xa xôi đến Gasby và cả Ambre, tìm đọc lại thì chỉ còn Gasby, Ambre đã mất mất rồi, ba truyện này đều có một nỗi nhức nhối trong t/y, như cái ranh tiến sát được mà không sao vượt qua được, Gasby và Ambre là cái ranh giai cấp, HTMT là cái bước lỡ không thể quay lại - ba lối kể chuyện rất khác nhau song đem lại cảm giác như nhau cho người xem, một cảm giác điên lắm mà không làm gì được!

Candide ngày xưa in thời giấy đen, hôm nọ thấy đã in lại giấy trắng bìa cứng rất đẹp, bìa cũng rất đẹp, bèn mua một cuốn và nhân đà đọc các lọai Tựa đọc luôn tựa cuốn này. Hồi ấy (tức là hồi đọc Candide giấy đen ấy) mà đọc cái tựa này thì chắc cũng ngớ ngẩn, cái bác viết tựa ấy dùng từ tối tân quá “Viết sự ngây thơ” (nhớ có một vụ cũng “sự sự” như thế bên nhà Nhị Linh, “Sự nhẹ đầy xì căng đan”, vụ này nhớ vì cái sự với cái xì bên cạnh nhau nó khinh khoái như vừa nhẹ cái bụng í (!) dù mắt thì tức oanh oách) Nghe chừng lý thuyết về sự hấp dẫn của U.E cũng thấy ở bài tựa này, một chùm những giai thọai ly kỳ để minh họa cho tính cách của Voltaire (đanh đá, thù dai không hề ngây thơ tốt bụng nhưng lại viết sự ngây thơ tốt bụng rất hoàn hảo…), nhận định táo bạo và hài hước thí dụ như “con người Voltaire phức tạp hơn một số tính từ”; “các nhân vật chính phụ của Candide không bao giờ thay đổi ý kiến” (vụ này phải có tư duy thống kê của nhà nghiên cứu, đọc như mình thì còn lâu mới thấy) và rất nghiêm túc trong việc luận về thể loại của Candide. Tóm lại bình dân học vụ như bác So đọc cũng thấy khóai tuy hiểu được không thì còn ngờ lắm, chẳng hạn câu này “ là một triết gia ông còn là một nhà viết kịch danh tiếng, một nhà thơ và, điều này không thể bỏ qua, một nhân vật lớn của thế kỷ”nghĩa là sao ?

Sự đọc gần đây cũng khá bề bộn nhỉ, chưa kể các lọai báo văn nghệ và không văn nghệ, các blog và các thể lọai chính trị thời sự ghê gớm gần đây, thành ra Sự viết hơi bị lừi he he.

sự đọc gần đây

Gần đây ốm yếu quá, sự đọc thực không mấy hào hứng, song loanh quanh chỗ nằm sách vở cũng nằm la liệt nên không thể không dính dấp. Nằm ngửa thì truyện nằm nghiêng thì báo, nôn nao ngồi dậy vớ màn hình :) :)

Sự đọc gần đây gồm:

Truyện cực ngắn của Hemingway (Nhà XB Văn nghệ Tp. Hồ Chí Minh), chất lượng dịch rất đáng ngờ vì dịch giả trốn biệt, tìm méo cả mặt (nằm đọc mà he he) cũng không thấy tên dịch giả, mặc dù có Lời người dịch hẳn hoi, tuy nhiên truyện vẫn hay như thường (điều này minh chứng cho một đọan trích Bolano ở blog bạn Mund: những tác phẩm lớn dù có bị dịch tệ thế nào thì người đọc trong ngôn ngữ được dịch ra vẫn có thể nhận ra ấy là tác phẩm lớn, nếu nó đích thực là tác phẩm lớn – sorry bạn Mund nhá, entry này có hơi mất thời gian tính với cái còm của bạn ở entry trướcJ) . Truyện cực ngắn của Hemingway dễ đọc, không trúc trắc trục trặc tí nào, có truyện chỉ vài dòng nhưng đích thị là truyện, thí dụ như truyện này:

“ Chúng tôi đang ở trong khu vườn tại Mons.

Chàng Buckley bước vào sau cuộc tuần tra ngang sông. Tên Đức đầu tiên tôi nhìn thấy trèo lên trên bức tường rào. Chúng tôi chờ đến khi hắn đặt được một chân lên rồi mới bắn. Hắn mang bao nhiêu là thứ trên người và ngạc nhiên đến chết khiếp rồi rơi xuống khu vườn. Thế rồi hơn ba tên nữa trèo lên xa mãi ở cuối bờ tường. Chúng tôi bắn bọn chúng. Tất thảy bọn chúng đều rơi theo cùng một kiểu.”

Câu kết lạnh tanh, đủ thừa cho cảm giác cần có.

Có thể thấy tình hình dịch qua truyện này, nghe chừng không mấy kỹ và không mấy chính xác ( “trèo lên trên bức tường rào” nhẽ ra thì chỉ “trèo lên tường rào” là xong ; “Thế rồi hơn ba tên nữa trèo lên xa mãi ở cuối bờ tường” câu này khá bí hiểm, bác Guc dịch không có chữ hơn, chạ hịu ra sao các bác Giò ạ)

Ngón tay út của Nhã Thuyên (cảm ơn tác giả đã tặng sách, thực là hãnh diện vô ngần thấy tên mình có một chỗ ở bìa trong cuốn sách, một cuốn sách bìa rất oách) Đọc những bài phê bình văn học hay tiểu luận của Nhã Thuyên tôi luôn kính nể vì sự già giặn và uyên bác, nhất là khi biết tuổi của nàng (tôi nhớ chỉ 13 :)). Nhưng đến Ngón tay út thì có thể thấy người trẻ này thực đáng gờm, chất thơ đậm đặc và độ nén rất ...chặt là cảm giác khi buông cuốn sách xuống, một cảm giác rút cục cũng đưa đến sự kính nể và thán phục. Anw dù sao đó cũng là cuốn sách dễ cho sự đọc vì nó nhẹ, nhỏ và đẹp.

Đường sống của Lev Tolstoy, cuốn này dày bình bịch và nặng trình trịch, gấp khỏang 90 lần 2 cuốn trên, điều thú vị tôi mới thu lượm được ở cuốn này là vừa đọc xong phần thư từ giữa Tolstoy với Romain Rolland ( rất tâm đắc cho mình và cho bạn mình;p) thì báo Văn nghệ có một truyện ngắn rõ ràng cũng lấy cảm hứng từ phần này, một truyện ngắn hư cấu về cuộc nói chuyện giữa hai nhà văn M.Gorky và R.Rolland.

Quả thực cái thú của sự đọc luôn được lũy thừa lên ở những lần gặp gỡ như thế, phải không các bạn sách ;)

(còntiếp)