ngẫu hứng về Nguyễn Huy Thiệp

• Đọc Vong và Bướm tôi trở lại thế giới của Nguyễn Huy Thiệp, cho dù không còn mấy nhung tuyết thời xưa song giọng điệu của ông vẫn là Nguyễn Huy Thiệp, văn học Việt nam đã từng có những nhà văn mà tác phẩm đỉnh của họ với tác phẩm sau đó hầu như của hai người viết, đọc Sao đổi ngôi không thể nhận ra đó chính là Chu Văn của Bão biển, Đại tá không biết đùa là ai ấy chứ không phải Lê Lựu của Thời xa vắng … Thực tình tôi chả hiểu sao lại thế, đến một vệt móng tay cũng không phải là!
• Ngày xưa có cả một không khí bừng bừng khi đọc Nguyễn Huy Thiệp, tôi nhớ khi báo Văn nghệ in truyện Tướng về hưu xếp cơ quan tôi đã phô tô ra nhiều bản cho mọi người đọc. Xếp tôi có thói quen nghiến răng, ông nghiến răng kèn kẹt khi giao ban, khi tiếp khách cũng như khi ngồi tào lao với bọn tôi, ông nghiến răng bảo: tay này (NHT) gớm thật , gớm quá!!
• Nhưng tôi không thích Tướng về hưu, cả Huyền thoại phố phường – tôi thấy giống Con Đầm Pích- Không có Vua, Cún… những bi kịch phố phường nực cười một cách tàn nhẫn làm tôi gớm ghiếc tuy vẫn đọc ngấu nghiến mỗi khi có truyện mới (của ông). Nhưng “Những bài học nông thôn” “ Con gái Thủy thần” “Muối của rừng” thì thật phi thường, không gì sánh nổi, tôi nhớ là đã đinh ninh rằng Nguyễn Huy Thiệp hạ gục mọi tác giả (VN) khác trước đó.
• Đặc biệt “Con gái Thủy thần” mang lại những mỹ cảm sâu sắc với tôi, những gì nó tạo dựng trong cái đầu say sưa của tôi lúc bấy giờ vô cùng chói lòa (à mà tôi là loại rất dễ bị chói lòa ;p). Tôi những ước ao làm một bộ phim trên truyện này và ba đại cảnh của thiên truyện sẽ trở thành kinh điển(giật Osca chứ chả bỡn).Là 3 cảnh như thế này :

- Cảnh Chương phóng tinh trên đống tôm cá, Chương nằm co quắp, trời chạng vạng tối, những mảng đen trắng loang loáng bởi tôm cá nhảy tanh tách, quẫy loang loáng lên người cậu, khuôn mặt Chương cũng loang loáng đen trắng, non nớt trong thống khoái (thực ra cảnh này trong “Những bài học nông thôn” nhân vật là Hiếu song tôi muốn gộp vào Chương, Chương trên đường đi tìm con gái Thủy thần )

- Cảnh Chương đốt lò nung gạch trong vườn nhà bà cụ mẹ một anh lính, cụ thuê Chương đóng gạch để khi con trai trở về sẽ làm nhà cưới vợ, cụ nuôi Chương ăn và hứa trả công Chương khi nung xong sáu vạn gạch

Chương dỡ đến nửa cái nhà chất đốt nung gạch, và lò gạch nung đỏ rực đến ngày thứ ba thì bà cụ mất, cây cối trong vườn tái xém, tàn lửa rạ bay trắng nền đất khô. Chương bế bà cụ đi vòng quanh lò gạch , cụ nhìn đống gạch và nhắm mắt thanh thản, còn Chương thì rối bời. Con gái bà cụ chạy về, mếu máo ôm chân mẹ, cụ chưa giả cho Chương đồng tiền công nào. Con gái bà cụ gỡ đôi mấm trên tai cụ đưa cho Chương, Chương nhìn đôi mấm kinh hãi nhưng vẫn xòe tay nhận và quay lưng bước ra khỏi vườn. Đó là lúc rạng đông.

- Cảnh Chương sơn tượng Chúa, Chương buộc thừng thành thòng lọng tròng vào tượng Chúa, đu trên dây ấy mà sơn tượng, trong ống tay Chúa có một tổ chim “Những sợi rơm của tổ chim chẳng khác những sợi vàng ròng” Chương ngửa mặt đối diện với Chúa , dây thòng lọng nối Chương và Chúa và những sợi rơm vàng óng chập chờn ngang mắt Chương trên nền trời xanh lồng lộng

• Chen giữa cảnh 2 và cảnh 3 còn có một cảnh không thể thiếu, ấy là cảnh Phượng dẫn Chương vào hàng bún riêu (quán lá chợ quê , bàn ghế xệp, người ăn toàn áo nâu, quần thâm chen chúc trong khói bếp, trong hơi nghi ngút của nồi riêu, cảnh mờ ảo, chỉ rõ khuôn mặt Phượng, Chương), Phượng gọi hai bát cho Chương, Chương “ húp soạt hai lần xong bát bún” Cả quán im phắc nhìn Chương, Phượng hỏi “Anh đói mấy ngày rồi” Chương cúi đầu, nhìn đăm đăm vào bát bún đã hết “nước mắt tự dưng ứa ra: Tôi đói đã sáu tháng nay rồi”

Ngoài ra còn cảnh Chương bán vàng, sáng tinh mơ Chương đập cửa hàng vàng chìa đôi mấm bán, người chủ hàng vàng thất kinh, té ra đôi mấm là vàng giả, chỉ là thứ bán ở mẹt chợ quê cho trẻ con; Chương bẻ vụn đôi mấm và quyết định cầm dao đi cướp cạn để có cái ăn.

Và cảnh Chương gặp Phượng – Phượng mặc áo bông tàu sa tanh đen, tuy cũ nhưng vẫn bóng, bên trong áo bông buông cúc Phượng mặc sơ mi xanh trứng sáo và áo len màu bã trầu, mỗi lần gió lộng Phượng thoắt sáng rực sặc sỡ rồi thoắt đen sầm kín mít . Chương vừa đói vừa mệt hoa mắt nhìn Phượng, rồi Phượng thuê Chương gánh hàng lên chợ bán.

• Hề hề, tôi đã viết hẳn một kịch bản hoành tráng cho bộ phim trong mơ, tôi còn vẽ hẳn 3 bức tranh cực đại, to dễ bằng bảng vẽ bài tốt nghiệp của tôi. Dĩ nhiên cũng là trong mơ . NHT chả bịa đặt điều gì trong những bức tranh siêu thực ấy, nó thực đến kì vỹ.
• Vinh quang thay nhà văn đã ươm những giấc mơ hoành tráng thế cho một kẻ xoàng xĩnh là tôi, mơ free, he he. Tôi biết thừa ai ai đọc NHT cũng lơ tơ mơ thế nhưng chả ai buồn hé ra.

Tôi thì già giặc rồi, kể nghe chơi ;p