Hai truyện của bác Ngô Phan Lưu

Hôm qua Talawas đăng truyện ngắn của bác Ngô Phan Lưu “Quả đất vẫn quay và tàu lửa đang chạy “ trong đó có một đoạn nhấc gần như nguyên vẹn từ truyện “Cái nhếch môi” trong tập Xoa tay và cười (tôi mua cuốn này khoảng tháng 5/2009), chỉ khác từ nhân vật Minh ở “Cái nhếch môi” thành nhân vật Thành ở “Quả đất ….”

Đoạn này như sau “có một ông khách đùa giỡn vô lý với bố của thằng bé chưa đi mẫu giáo. Thằng bé khóc thét vì sợ bố chết. Ông ta đùa giỡn kỳ cục như thế này: Ông ta thấy thằng bé nhìn mình với ánh mắt trong sáng thơ ngây, ông ta bị dị ứng, nên ông ta xoạt tay tóm cổ áo bố thằng bé đang ngồi gần mình và nhấc bổng lên, toan kéo ra hướng toa-lét (Ông ta to tê vạm vỡ, bố thằng bé nhỏ thó gầy còm), ông ta quát: “Tao bắt bố mày bỏ tù ngay”. Cùng lúc với tay trái nắm cổ áo, tay phải chờn vờn nắm đấm trước mặt, ông kê đầu gối phải vào người bố thằng bé, khuôn mặt ông ta sát khí đằng đằng… Toàn bộ cảnh ấy làm thằng bé khiếp vía, khóc thét hãi hùng. Mẹ thằng bé vội ôm con vào lòng: “Ông ngoại giỡn chơi mà con. Không sao. Ông ngoại giỡn đấy mà”. Tuy miệng nói thế, nhưng lửa căm ghét rực lên trong đôi mắt bà mẹ trẻ… Đột ngột, một sự lợm giọng xoáy tròn, hình thành một cơn lốc ghê tởm dâng lên trong người Thành, khi anh phát hiện những cử chỉ ông ta vừa đùa, chính là những hành động chuyên nghiệp. Đích thị ông ta là công an trại giam hoặc công an hình sự cho dù không mặc sắc phục. Và, câu nói của ông ta không phải câu nói đặt ra để đùa, mà chính là câu nói thường dùng hằng ngày thành quán tính. Vậy, thằng bé chưa đi mẫu giáo khóc thét là có lý. Có lẽ bằng trực giác trẻ con, nó biết ông ta rõ hơn cả anh. Trực giác trẻ con mẫn cảm bén nhạy hơn cả bề dày lý trí của anh. Ai trong xe cũng cau mày, không ai tán đồng trò đùa vô duyên ấy cả. Ông ta biết mình bị tách rời khỏi tập thể hành khách trong toa số 8 và là kẻ thù của đứa bé. Ông ta liền thả cổ áo bố thằng bé, ngồi lại xuống ghế, ngả người nhắm mắt giả vờ ngủ… Tướng nằm trông như một con gấu, hung hãn ẩn hiện trên mu bàn tay, trên bạnh cổ, trong hơi thở, trên cả đôi giày đánh xi bóng loáng…Thấy bố thằng bé đứng dậy đi toa – lét, Thành cũng vụt dậy đi theo. Đến trước cửa toa – lét, Thành hỏi: “Anh quen ông ‘đùa’ ban nãy à?” Anh ta nhìn Thành, ngạc nhiên: “Quen”. Thành hỏi tiếp: “Ông ta làm công an à?” Anh ta càng ngạc nhiên hơn nữa: “Ừ, công an trại giam”. Thành nói: “Coi chừng hắn bỏ tù thật anh đấy”. Nghe thế, anh ta vào toa – lét, Thành lại đến chỗ ráp nối hai toa để hút thuốc.”

Thử đặt hai truyện này gần nhau sẽ thấy đoạn copy and paste này có vẻ như là cái nhân của cả hai truyện ngắn, dù ngụ ý của hai truyện lại rất khác nhau, truyện trước (Cái nhếch môi) nhân vật (Minh) đã xuống tàu, vào thăm Văn Miếu và gặp lại tay công an trại giam trong dòng người tham quan Văn miếu, và một không khí bàng bạc mùi thiền bên cạnh đấng Vạn thế sư biểu, như một thái độ với cái ác (là cái bản mặt thằng cha công an trại giam), ghê tởm – không thể đứng chung với – nhưng coi như không thấy, như chỉ là cái bóng mờ đáng thương dưới cái nhếch môi vững vàng của Đức Khổng tử.

Trái lại, ở truyện sau nhân vật (Thành) vẫn đang đứng trên tàu, Quả đất vẫn quay và tàu lửa đang chạy cùng với cái ác ngồi chễm chệ ngay bên cạnh, và lòng Thành thì đột nhiên lạnh lùng chai đá.

Còn nhớ trong tập Chuyện xưa kết đi được chưa của Bảo Ninh cũng có một đoạn được copy and paste giống giống thế, tuy ngắn hơn nhưng có lẽ cũng mang cùng một ngụ ý (chứ không phải tác giả cẩu thả như ban đầu tôi tưởng), nhưng thủ pháp này (nếu đó đúng là một thủ pháp) được bác Lưu sử dụng triệt để hơn và nhất là được đăng ở hai nơi rất xa nhau (!) nó đã trở thành một cái gì vượt khỏi văn chương chăng ?

Không biết truyện nào bác Lưu viết trước, nhưng truyện "Quả đất vẫn quay và tàu lửa đang chạy" thì chắc chắn của thực bác Lưu rồi ;)