LÃNG THANH PHÊ BÌNH VĂN HỌC

"Lãng Thanh, tập thơ Hoa và những trang viết để lại " (Nhà XB Thanh niên) có một bài viết tôi vừa đọc rất thú vị, nhất là nhân bên nhà bạn Nhị Linh có cuộc tranh luận về liên hệ hay liên tưởng giữa truyện Kundera và tranh Picasso, xuất phát từ cái tranh in ở bìa cuốn truyện của bác Kun (mà rút cục bạn Nhị Linh tóm gọn thon lỏn là có quái gì đâu, Kundera thích tranh Picasso nên bác ấy chọn in vào bìa !!!! rõ thật !, khác gì blogger sonata cũng lấy tranh cụ Pi làm avatar, ai mà buồn liên tưởng liên hệ này nọ !!!!).
Bài viết của Lãng Thanh như thế này (tóm lược thôi nhá, dài quá type phê lắm:))

DANH HỌA

Hội họa (liên tưởng, liên tưởng các bác nhá -So nói) Việt nam khởi sắc theo đạo Phật từ thế kỷ X-XI và thể hiện bản sắc riêng rõ nét. Cùng với tinh thần nhà Phật, trong hội họa đã xuất hiện loại tranh tứ quý, tứ thời. Các họa gia Việt Nam tiếp thu nhiều lối vẽ tranh thủy mặc và thủy mặc đạm thái của Trung quốc, chú trọng đặc biệt về nét bút. Cáo tật thị chúng là một danh tác vẽ mai của Mãn Giác thiền sư sử dụng lối câu lặc pháp vô cùng vi diệu .
Thiên tài hội họa đầu tiên của nước ta là Nguyễn Trãi. Ông am hiểu mọi thể loại của hội họa Trung quốc từ sơn thủy, nhân vật cho đến hoa điểu. Một số tranh sơn thủy của ông chịu ảnh hưởng Nam tông có màu xanh lục, kim bích với nét vẽ mạnh, dùng mực đậm đặc. Những tranh nổi tiếng thuộc loại này như : Quá Thần Phù hải khẩu; Dục Thúy sơn, Vân đồn, Côn Sơn ca.
Phải đến thế kỷ XVIII thì mới ra đời loại tranh cuộn có cảnh trí dàn trải theo phép "phối cảnh tẩu mã". Tác phẩm Sơ kính tân trang của Phạm Thái là một tác phẩm tiêu biểu (...lược bớt) Ông vẽ hàng loạt cảnh trí rất đa dạng của non sông đất nước Việt nam. Tranh ông có nhiều cách tân về hình khối màu sắc. Xem tranh ông không thể quên cảnh đá sực sực, nước cổn cổn, đùn đùn khói núi... thi thoảng có bức vẽ cảnh tấp nập thuyền bè, rộn rã chợ cá (Đồ sơn), cảnh cửa khẩu phồn vinh (Vạn Ninh) . Tranh nhân vật của Phạm Thái vô cùng kỳ thú . Ông để lại nhiều tiểu phẩm châm biếm miêu tả bọn sãi vãi, sư tăng, tiểu gái (!) (sao lại tiểu gái nhỉ - So thắc mắc !) Mặc dù có nhiều cố gắng nhưng những bức chân dung Trương Quỳnh Như của ông vẫn còn bộc lộ sự non kém của kỹ pháp .
Nguyễn Du - đại họa gia số một của Việt nam để lại một di sản vô cùng đồ sộ. Bộ tranh cuộn Đoạn trường tân thanh diễn tả một cốt truyện có gốc từ Trung quốc . Nguyễn Du là họa gia Việt nam đầu tiên thuần thục cả lối vẽ công bút lẫn tả ý và nâng nó lên một tầm cao chưa từng thấy . Ông sử dụng nhuần nhuyễn các chất liệu và màu vẽ của dân tộc (.....lược bớt) Ông được coi là "bách khoa toàn thư" của đời sống xã hội Việt nam, là "tập đại thành" của hội họa cổ điển .... ông có tinh thần cách điệu và giản hóa mạnh để tạo những mảng lớn, trau chuốt chi tiết kết hợp với bố cục thoáng đãng và hình nét uyển chuyển mang đậm tính Á đông, bảng màu đơn giản hài hòa, nhiều chi tiết trong tranh ông mang tính trang trí (nhận xét này thật thú vị!-so tám)
Nhà cách tân kiệt xuất của hội họa Việt nam lại là một phụ nữ - Hồ Xuân Hương. Bà nổi tiếng với loại tranh hoa tình và là nữ họa sỹ đầu tiên vẽ tranh khỏa thân. bà được tôn là tổ sư của họa phái ấn tượng, họa phái dã thú sau này. Tranh của bà làm xôn xao dư luận đương thời bằng màu sắc tương phản gay gắt, táo bạo bộc lộ xúc cảm mạnh mẽ trước thiên nhiên. Bà là nhà điều sắc vĩ đại của nền mỹ thuật dân tộc . Phải đến thế kỷ XX những cách tân của bà mới được đón nhận một cách thấu triệt. Bà sử dụng bảng màu nguyên để diễn tả cầu trắng phau phau, đen trùm một thức mây, xanh om cổ thụ, trắng xóa tràng giang, cửa son đỏ loét, bậc đá xanh rì .... Bà có nhiều đột phá về phương diện tạo hình, không quá trau chuốt đường nét mà giữ lại những nét cốt tử nhất, sinh động nhất, giản lược tinh tế đến cực độ. Bởi vậy những bức tranh như Tranh tố nữ, Giếng nước, Sư Hổ mang , Động Hương tích ....xứng đáng là những tác phẩm tạo hình mẫu mực. Tranh của bà luôn cung cấp cho người thưởng ngoạn những liên tưởng táo bạo trên cái nền tả chân , chẳng hạn như bức Dệt cửi và loạt tranh quạt vô tiền khoáng hậu . Qua đó ta thấy phong cách tạo hình của bà vượt ra ngoài truyền thống Trung quốc (?) và Việt nam, là một phong cách cá nhân độc lập sáng tạo, hết sức đặc sắc ....
(còn tiếp)

So tám : Xem ra phê bình văn học bằng ngôn ngữ hội họa tiện, nhỉ. Nhưng cũng dễ bị lẫn lộn tác phẩm VH có nét hội họa thật sự với ngôn ngữ phân tích kiểu hội họa !!! (vụ này hong dám bình luận gì nhiều he he)