Nhớ lõm bõm thế này:
Mũ sắt trên đầu nạng gỗ trong tay
Vua đi khập khiễng giữa bầy quan quân
Bụi bay lính hát
thôi rồi chiến tranh
Nhà vua cũng hát khàn khàn ngộ ghê
Quần lụa Nhe múc (?) áo gấm Tờ roa (?)
Hoàng hậu đứng đợi trên tòa lầu cao
Thấy quân đi tới
hoàng hậu vẫy chào
Vừa cười vừa khóc lệ trào đầm mi
Hoa dại cài mũ
Giầy rách dưới chân
ở ngoài đường phố nhân dân múa mừng
Khắp nơi khắp chốn
Trống đánh tưng bừng
ngày vui đến thế ai không hát nào
...
Vua thua chiến tranh
nửa chân bị mất
Vẫn mừng đến rơi nước mắt vì được thoát về ....
Một bài thơ rất hay, giàu nhạc điệu và tràn đầy lạc quan, 3 câu cuối hay tuyệt
Nhà thơ này người Bỉ, rất nổi tiếng với bài Cô bé và cậu bé nhưng tôi thích bài này hơn, đọc từ hơn 20 năm trước mà giờ còn nhớ nhạc điệu, nó cứ ngân nga ư ử trong đầu mãi . Tiếc là quên mất nhiều chữ và không biết người dịch.
Ai biết chỉ giùm với ...
****
Vô cùng vui sướng nhận được hồi âm của bác HaSonTay - cám ơn bác rất nhiều.
Lại xin kêu gọi bà con mình ai dịch ra tiếng Việt giùm với, chân thành biết ơn bà con :))
Le retour du roi
Casque de fer, jambe de bois,
Le roi revenait de la guerre.
Jambe de bois, casque de fer,
Il claudiquait, mais chantait clair
A la tête de ses soldats.
Soie de Nemours, velours de Troie,
La reine attendait sur la tour.
Velours de Troie, soie de Nemours,
La reine était rose de joie
Et riait doux comme le jour.
Souliers troués, fleur au chapeau,
On dansait ferme sur les quais.
Fleur au chapeau, souliers troués,
Le vent faisait claquer l’été
Sur les places comme un drapeau.
Fifres au clair, tambour battant,
Le roi marchait tout de travers.
Tambour battant, fifres au clair,
Il n’avait pas gagné la guerre,
Mais il revenait vivant.
Bản dịch nghĩa của bác HaSonTay (cám ơn bác rất nhiều ạ):
Vua trở về
Mũ sắt, nạng gỗ
Vua từ chiến tranh trở về
Nạng gỗ, mũ sắt
Vua đi khập khiễng, nhưng hát trong veo
Trên hàng đầu, những người lính theo sau.
Lụa Nemours, nhung Troie (bài hát nói quần lụa và áo gấm là sai, vì vải nhung - velours - thường được dùng để may quần, còn lụa mới dùng làm áo)
Hoàng hậu đứng chờ trên toà tháp
Nhung Troie, lụa Nemours
(Má) Hoàng hậu hồng vì niềm vui
Nàng cười êm như ánh sáng ban ngày
Giày thủng lỗ, hoa cài mũ
Dân nhảy múa trên các đường ven sông
Hoa cài mũ, giày thủng lỗ
(Tiếng) Gió vỗ vào mùa hạ
Trên các quảng trường, như vào một lá cờ
Sáo trong, trống giục
Vua đi ngả nghiêng
Trống giục, sáo trong
Chàng không thắng trận
Nhưng sống sót trở về.
26/12/2008
cập nhật tháng 11/2010
Bản dịch của bạn cavenui
(bạn Núi quên dịch tên bài thơ nhá :)
Nhà vua đội mũ sắt
Từ cuộc chiến trở về
Khập khiễng bên nạng gỗ
Người hát rất say mê
Dẫn đầu đoàn lính trận
Hoàng hậu mặc áo lụa
Chờ trên tầng tháp cao
Hoàng hậu hồng đôi má
Vì hạnh phúc dạt dào
Nàng cười như ngày nắng
Nhảy múa bên bờ sông
Dân cài hoa lên mũ
Dưới chân-giày thủng lỗ
Gió vỗ vào mùa hạ
Tung bay những lá cờ
Giữa tiếng sáo réo rắt
Và tiếng trống thì thùng
Nhà vua đi lảo đảo
Cuộc bại chiến cuối cùng
Ngài vẫn còn sống sót
bản dịch của sonata
(he he, cầm tay bác Guc thoai, chứ So không biết tiếng Pháp)
Vua về
Mũ sắt với lại chân gỗ
Từ nơi chiến trận vua về
Chân gỗ cùng là mũ sắt
khập khiễng mà hò hát rõ ghê
dẫn lính mình về quê
Lụa Nhe-múc với lại nhung T-roa
Hòang hậu đứng ngóng trông trên đỉnh tháp
Với nhung T-roa, lụa Nhe-múc
Mừng vui hòang hậu tỏa hồng
Nụ cười rực sáng êm ấm lòng
Giày thì thủng mà mũ cài hoa
Dân nhảy nhót bờ sông gió thổi
Mũ cài hoa mà giày thì thủng
Quảng trường rung phần phật lá cờ
Hân hoan như mùa hạ vỗ bờ
Tiêu vi vút và trống thì thùng
Vua nghiêng ngả đi trong tiêu, trống
Trống thì thùng và tiêu vi vút
Vua đã về dù chiến trận có thua
Sống sót là mừng kệ chiến trận đã thua
Saturday December 27, 2008 - 12:27am (CET) Remove Comment
Gửi bạn (nguyên tác):
Trả lờiXóaLe retour du roi
Casque de fer, jambe de bois,
Le roi revenait de la guerre.
Jambe de bois, casque de fer,
Il claudiquait, mais chantait clair
A la tête de ses soldats.
Soie de Nemours, velours de Troie,
La reine attendait sur la tour.
Velours de Troie, soie de Nemours,
La reine était rose de joie
Et riait doux comme le jour.
Souliers troués, fleur au chapeau,
On dansait ferme sur les quais.
Fleur au chapeau, souliers troués,
Le vent faisait claquer l’été
Sur les places comme un drapeau.
Fifres au clair, tambour battant,
Le roi marchait tout de travers.
Tambour battant, fifres au clair,
Il n’avait pas gagné la guerre,
Mais il revenait vivant.
Maurice Carême
Đọc là Cà rêm chị à (Phải ông Cà rem).
Trả lờiXóa;P
Chỉ dám dịch nghĩa hầu chị thôi, chuyển thành thơ là chuyện khác! Nói chung, bài hát như chị nhớ là khá sát nghĩa rồi, tinh thần thì rất sát.
Trả lờiXóaVua trở về
Mũ sắt, nạng gỗ
Vua từ chiến tranh trở về
Nạng gỗ, mũ sắt
Vua đi khập khiễng, nhưng hát trong veo
Trên hàng đầu, những người lính theo sau.
Lụa Nemours, nhung Troie (bài hát nói quần lụa và áo gấm là sai, vì vải nhung - velours - thường được dùng để may quần, còn lụa mới dùng làm áo)
Hoàng hậu đứng chờ trên toà tháp
Nhung Troie, lụa Nemours
(Má) Hoàng hậu hồng vì niềm vui
Nàng cười êm như ánh sáng ban ngày
Giày thủng lỗ, hoa cài mũ
Dân nhảy múa trên các đường ven sông
Hoa cài mũ, giày thủng lỗ
(Tiếng) Gió vỗ vào mùa hạ
Trên các quảng trường, như vào một lá cờ
Sáo trong, trống giục
Vua đi ngả nghiêng
Trống giục, sáo trong
Chàng không thắng trận
Nhưng sống sót trở về.
Em thử mới:
Trả lờiXóaNhà vua đội mũ sắt
Từ cuộc chiến trở về
Khập khiễng bên nạng gỗ
Người hát rất say mê
Dẫn đầu đoàn lính trận
Hoàng hậu mặc áo lụa
Chờ trên tầng tháp cao
Hoàng hậu hồng đôi má
Vì hạnh phúc dạt dào
Nàng cười như ngày nắng
Nhảy múa bên bờ sông
Dân cài hoa lên mũ
Dưới chân-giày thủng lỗ
Gió vỗ vào mùa hạ
Tung bay những lá cờ
Giữa tiếng sáo réo rắt
Và tiếng trống thì thùng
Nhà vua đi lảo đảo
Cuộc bại chiến cuối cùng
Ngài vẫn còn sống sót
P/S: Thiếu mất tên chất liệu quần áo hoàng hậu, không giữ được cấu trúc A-B ở câu 1, B-A ở câu 3 từng khổ, có vài chỗ bịa ra (thêm vào), vài chỗ dấu đi v.v. Bao giờ có bản khá hơn em báo cáo chị sau.
cavenui: bạn dịch sát ý hơn bản dịch cũ nhỉ
Trả lờiXóanhưng mà mình chót "chết" cái giai điệu của bản dịch cũ mất rồi hu hu
Hì, nhưng chưa ai dịch (thơ) đựoc cái nhịp điệu (đảo phách) này nhỉ
Casque de fer, jambe de bois/Jambe de bois, casque de fer;
et
Soie de Nemours, velours de Troie/Velours de Troie, soie de Nemours,
et
Fifres au clair, tambour battant/Tambour battant, fifres au clair.
Cái nhịp điệu đảo phách gây cảm giác vui nhộn mà khó dịch cho hay quá.
Trả lờiXóaEm thấy ở đây tác giả đảo phách ở những hình ảnh đối nhau rất hay:
Trả lờiXóaVua: mũ sắt, nạng gỗ (thua trận, bị thương)
Hoàng hậu: quần nhung, áo lụa (xinh đẹp, vui mừng)
Dân: Hoa trên mũ, (nhưng) giày thủng lỗ (dân nghèo mà vẫn trang hoàng đón vua)
Không khí: sáo trong, trống giục (vui nhộn nhịp) làm nền cho ông vua đi ngả nghiêng.
Đọc hiểu được ý tác giả nhưng dịch ra tiếng Việt cho hay được vậy rất khó ạ.
Đồng ý với chị: "bài thơ rất hay, giàu nhạc điệu", nhưng đọc xong thấy nó cứ buồn buồn thế nào ấy. Cái buồn của nạng gỗ và giày thủng lỗ, chị ạ.
Trả lờiXóaEm chào chị Sonata (xin lỗi vì tự động xông vào nhà chị),
Trả lờiXóaEm thấy chị cứ đi tìm hoài câu thơ ấy chẳng khác nào mò trăng đáy nước, bây giờ em thử dịch câu ấy như thế này nhé :
Gió hạ lộng quảng trường phần phật cờ bay,
Vua thua chiến tranh
nửa chân bị mất...
Nếu chị thấy vẫn chưa được thì mình sẽ đề nghị bác HY ra tay (em với cavenui đã tung hết thần công lực ra rồi, hihi).
Nhân tiện mời chị ghé qua nhà bác HY xem thử bài thơ em mới dịch đã có nhạc điệu chưa ?
Welcome bạn Lan Hương :))
Trả lờiXóa- cái câu "Gió hạ lộng quảng trường phần phật cờ bay" hình như ở khổ trên bạn ạ, còn khổ dưới thì mình quên cái câu sáo (tiêu?) thổi trống đánh cơ.
- là bài thơ Sương mù ấy á? mình ghé nhà HY rồi có thấy bài dịch lại đâu?
Nhưng dù sao mình đọc đi đọc lại cũng đã thấm cái nhạc điệu của bài thơ :))
đánh trận vừa xong, bị thương què chân, làm sao có nạng gỗ được nhể? có y sĩ băng bó là may lắm rồi, ai đời ra trận mà vác theo nạng gỗ để phòng khi... hữu sự! với lại nhà vua thì càng không thể nào chống nạng khập khiễng mà đi cà lết được! nhà vua thì phải hiên ngang ngồi xe... xích lô. gẫy tay, què chân, sứt trán gì thì cũng phải đường đường bệ vệ chứ không thể như lính quèn. hỏng! :):) [cyclo café sữa đá]
Trả lờiXóaÔi ồi, lâu quá mới thấy bác nsc :))
Trả lờiXóa@ Nạng gỗ thì bẻ cây cũng làm được mà bác :) chân gỗ mới là khó kiếm, vì vậy bản dịch ngày xưa và bản của bạn cavenui gọi là nạng gỗ tôi thấy hợp lý hơn, nhưng bản gốc là jambe de bois mà tôi đang cố theo sát bản gốc nên để là chân gỗ!
@ Vua thời trung cổ dân chủ hơn sau này bác ạ, hoặc cũng có thể hồi ấy chưa có cyclo (hề hề) nên vua đi bộ với quân lính cũng nhiều!
@ Vì tôi thấy bản dịch ngày xưa hay quá rồi nên nếu phóng tác thực khó mà theo được, thôi thì quay sang theo thật sát (trong chừng mực có thể) bản gốc vậy ;)
Bác giỏi tiếng Pháp có thể cắt nghĩa cái chữ
Le vent faisait claquer l’été
Sur les places comme un drapeau.
là thế nào giùm với được không ạ?
ầy để yên người ta tiếp thị dịch vụ xích lô tí nào, đang đói meo đây này, vua chẳng vẫy mà sonata cũng chẳng gọi
Trả lờiXóacyclo mù chữ như tui chỉ dám hiểu như thế này:
Gió thốc mùa hè vào khắp nơi
Phần phật như lá cờ
sai ráng chịu à nha, ăn đu đủ đá bào đỡ buồn, chớ liệng đá tảng [cyclo vô sự]
he he, hay là bác dịch thêm một bản nữa đi ạ, đãi bác cafe đu đủ no luôn :))
Trả lờiXóaÔi, "Hoàng hậu đứng đợi trên tòa lầu cao" cùng với hai cung nữ, đẹp quá chời...
Trả lờiXóahttp://1.bp.blogspot.com/_8f_HebJIStM/TEkvXnnrD_I/AAAAAAAAAd0/hLq3ZUMj2CM/s1600/DSC03968.JPG
Thua trận mà vui quá chừng.
Em thay ban dich cua chi So co khong khi hai huoc thu vi co le phu hop voi ban goc hon ca.
Trả lờiXóaEm thú thật là cũng không thích bài thơ này, giống bạn 123hoang, em cũng thấy nó buồn, dù là chiến tranh kết thúc rồi, nhưng do đọc "Nỗi buồn chiến tranh" của Bảo Ninh rồi nên không vui nổi. Em chỉ thích đoạn nói về hoàng hậu thôi.
Trả lờiXóaBài thơ em mới dịch là bài này (em copy lại đây cho chị xem) :
Etre poète
A qui rêve d'être poète,
Dieu donne un tranquille visage,
Des mains patientes et sages,
Une pensée si inquiète,
Si humble en son repli sur soi
Qu'elle comprend l'âme des bêtes
Et un coeur sans bornes, sans âge
Où, comme en des grottes profondes,
Toutes les douleurs se répondent.
Maurice Carême
Là thi sĩ
Thượng đế ban cho người mơ làm thi sĩ
Gương mặt thanh bình
Những bàn tay nhẫn nại và ngoan hiền
Một tư tưởng đầy lo âu,
Khiêm nhường tự thu mình
Đến mức có thể hiểu được tâm hồn của thú vật
Và một tấm lòng không giới hạn, không tuổi tác,
Trong đó, tựa như trong những hang động sâu thẳm,
Những niềm đau vang vọng đáp lời nhau.
Giống như HY mình cũng rất thích hai câu cuối "Trong đó, tựa như trong những hang động sâu thẳm/Những niềm đau vang vọng đáp lời nhau" nhưng nếu có thể mình mạo muội đề nghị ngắn hơn một tí : Tựa như trong hang động thẳm sâu/Những niềm đau vang vọng đáp lời nhau.
Trả lờiXóaEm thích nhạc điệu câu chị sửa lại, nghe vang vang như trong hang động, đúng là hay hơn thật. Tuy nhiên về ý thì em hơi cảm thấy khác, kể cũng hơi khó nói. Bài thơ này nói về phẩm chất của một người mơ làm thi sĩ, tất cả những phẩm chất ấy đưa đến một kết cục (là ý mạnh nhất của bài thơ)là sự đồng cảm của những nỗi đau. Tuy nhiên việc đảo từ "sâu thẳm" thành "thẳm sâu" gây nên một hiệu ứng lạ thu hút sự chú ý, khiến cho sự chú ý bị phân tán ngay trước ý rất đắt là câu cuối cùng, khiến cho em khó tập trung vào câu này.
Trả lờiXóađúng là mình hay bị loanh quanh với nhạc điệu trong thơ Carême, có lẽ bạn nói có lý :)
Trả lờiXóavang vọng bản nháp:
Trả lờiXóaCho người mơ làm thi sĩ
Thượng đế ban khuôn mặt tĩnh lặng,
Đôi tay nhẫn nại và hiền lành,
Ý tưởng đầy xúc động,
Thật khiêm cung trong tự giác
Đến mức thấu hiểu tâm hồn loài thú
Và trái tim không biên giới, vượt thời gian
Nơi đó, như trong những hang sâu,
Mọi niềm đau đáp lời nhau.
[cyclo]
@ [cyclo] : Phóng tác hay quá hay quá !! Tuy nhiên mình sẽ thích "Ý tưởng đầy ưu tư" và "Thật khiêm cung trong tự vấn" hơn.
Trả lờiXóa@Lan Huong: Hay! Tôi cũng thích như thế hơn. (Chữ "tự vấn" tôi tìm mãi, nhưng có lẽ buồn ngủ, hì hì, đành dùng "tự giác" nháp vậy.) Chúc vui mạnh. [cyclo]
Trả lờiXóaBác Lan Hương, bài Vua về tôi thấy nó hay ở chỗ ủng hộ hòa bình đấy ạ, ý là sống sót trở về là vui mừng rồi, cần gì phải đi đánh nhau chiến thắng lẫy lừng mới được reo hò, thôi vua ở nhà mà sống vui với hoàng hậu nhung lụa đi thôi ;)
Trả lờiXóaBài bác cyclo dịch và bác LH hiệu đính đọc rất chất lượng :)
Tổng hợp các ý kiến của tao đàn, chủ nhà xin mix lại nhá:)
Trả lờiXóaThi sĩ
Thượng đế ban cho người mơ làm thi sĩ
Một gương mặt tĩnh tại
Đôi tay nhẫn nại và hiền lành
Ý tưởng đầy ưu tư,
Thật khiêm cung trong tự vấn
Đến mức thấu hiểu tâm hồn cả loài thú
Và trái tim không biên giới, không thời gian
Nơi đó, như trong những hang sâu,
Mọi niềm đau đáp lời nhau.
;)
Bài thơ hay rồi đó chị Sonata ơi, tựa đề hay, nhạc điệu hay, ý thơ cũng rất đẹp. Nhưng có lẽ câu "Đến mức thấu hiểu tâm hồn cả loài thú" phải là "Đến mức thấu hiểu cả tâm hồn loài thú" thì mới thật đúng. Hihi, nhưng chắc cứ giữ như vậy cũng không sao, em thích một chút không hoàn hảo.
Trả lờiXóaN. H. Thiệp cũng có một truyện ngắn nói tới một huyền thoại về thi sĩ, đó là chuyện « Thiên văn ». Quan niệm của bác ấy theo như mình hiểu, thi sĩ là một khách phiêu lãng đã trải qua nhiều nhọc nhằn đau đớn nhưng vẫn giữ được tâm hồn trẻ thơ, chàng có quyền năng có thể vượt sông trong một đêm giông bão, trên một con đò không mái chèo, không người lái ( dựa theo hình ảnh Đức Phật qua sông trên một chiếc lá cỏ), mỗi dấu chân chàng đi đều để lại sự sáng tạo (cô lái đò khi ướm thử chân mình vào đó thì đã thụ thai).
Trả lờiXóaMặc dù tôi đã ta thán rằng ông NHT là một cây nho thượng hạng, ông ta vẫn là một nhà văn mà tôi mê nhất một thời.
Trả lờiXóaKhông biết các thi sĩ (chuyên nghiệp) thế nào chứ mình thấy làm thơ giống làm tóan cực :) he he, có lẽ vì thế mà mình dù cũng làm thơ như điên mà chả thể là thi sĩ được:))
Trả lờiXóaThơ của chị Sonata cũng hay ra phết, tuy không hợp gu em vì em khoái thơ sến kiểu HY hơn!! Văn chị lại còn hay hơn, vì lạ và sắc sảo trí tuệ. Nhưng em nghĩ là em thích chị bình văn thơ nhất đấy.
Trả lờiXóathank bạn Hương :))
Trả lờiXóaEm dịch tặng chi Sonata một bài thơ về thi sĩ nữa này, bài này gây sốc suôt từ thế kỷ 17 đến nay.
Trả lờiXóaClaude LE PETIT (1638-1664) - Le poète crotté
Quand vous verrez un homme avecque gravité
En chapeau de clabaud promener sa savate
Et le col étranglé d'une sale cravate,
Marcher arrogamment dessus la chrétienté,
Barbu comme un sauvage et jusqu'aux reins crotté,
D'un haut de chausse noir sans ceinture et sans patte,
Et de quelques lambeaux d'une vieille buratte
En tous temps constamment couvrir sa nudité,
Envisager chacun d'un oeil hagard et louche
Et mâchant dans les dents quelque terme farouche,
Se ronger jusqu'au sang la corne de ses doigts,
Quand, dis-je, avec ces traits vous trouverez un homme,
Dites assurément : c'est un poète françois !
Si quelqu'un vous dément, je l'irai dire à Rome.
Thi sĩ cứt
Khi nào bạn thấy một người có vẻ nghiêm trọng
Đội nón cụp như tai chó, chân lê giày tã
Cổ siết chặt một chiếc cà vạt bẩn
Bước đi nghênh ngang trước bao kẻ ngoan đạo.
Râu tóc bờm xờm như một kẻ hoang dã và cứt bẩn đến tận hông
Mặc miết một chiếc quần bó không thắt lưng chẳng giải rút
Áo len sờn rách rưới te tua
Che đậy sự trần truồng của hắn
Liếc người khác với ánh mắt ngơ ngẩn khả nghi
Lầm bầm qua kẽ răng vài lời hung tợn
Gặm xé móng tay đến tóe máu,
Khi nào bạn thấy một người có dáng vẻ như vậy,
Hãy chắc mẩm rằng đó là một thi sĩ Pháp,
Nếu ai bác bỏ, tôi sẽ đi nói điều đó ở tận La Mã
He he, bản dịch khiếp quá :))mà bác Gúc bảo có thấy chữ "cứt" nào trong bản gốc đâu???
Trả lờiXóaBác Gúc dịch thế này:
Bùn thi sĩ
Nếu thấy bác nào trông nghiêm trọng
Cà vạt bẩn thắt như thòng lọng
Mũ mềm xèo và giày tả tơi
Nghênh ngang trên tuốt thảy người đời
Râu tóc bờm xờm bùn vấy đít
Khươm mươi niên cái quần không giải rút
Mảnh áo len cũ nát te tua
Che cái trần truồng được chút ít
Nhìn thiên hạ kiểu nghi ngờ luờm nguýt
Lầu nhầu hung tợn qua kẽ răng
Móng tay tóe máu gặm hung hăng
Thì ắt hẳn chàng là Phớp thi sĩ
Hình dong này chẳng trệu đi đâu
Ai bảo không tôi nói tuốt đến Roma
Trời sao bác Gúc này thơ mộng dữ vậy (mới đầu em tưởng chị Sonata dịch). Cứt là chữ crotté, em suy ra từ chữ crotte, là phân súc vật, chắc bác Gúc dịch là "bùn" cho thanh nhã (thời xưa dân Pháp vẫn đổ phân ra đường).
Trả lờiXóahì :))
Trả lờiXóa