January 20, 2008 CN với tờ VN

Tờ Văn nghệ kể ra bình bình thường thường, lục lạo cào xới lắm- với một nhiệt tình hơi ương bướng như So hàng tuần (mà có người ghét ngon, he he) thì cũng có vài mảy.

Cho đến một ngày nó chợt sáng quắc lên với một truyện ngắn độc, như số lần này ..So đọc mà sướng rơn, thật bõ công thủy chung với bác Duy nhà ta (ờ mà không biết chừng bác í hiêu rồi, chả đếm xỉa gì đến lòng chung thủy của so)

Đó là một truyện ngắn của Nguyễn Mỹ Nữ - một cái tên khá đảm bảo xưa nay về chất lượng truyện ngắn – kể về một truyện tình còn hoang đường hơn cả cái gọi là hiện thực huyền ảo với một giọng thực như chụp ảnh, chắc nụi. Giọng văn trúc trắc trục trặc mà ngọt lừ, mà khóat họat đọc sướng như múc nước trong cái giếng tràn trề … nhưng cái đặc sắc chính là câu truỵên, mối tình thắm thúi của đôi tình nhân già, nàng là bà cô khô teo, xấu xí, hút thuốc, uống cà-phe, đánh bài tứ sắc cả ngày, không làm gì cả - cả đời không làm gì cả- chỉ chơi và yêu …chàng là ông già gân vợ con đùm đề mà đi theo mê mệt cái bà cô kia với đủ mọi ghen tuông hồi hộp, thề bồi, giận lẫy … trong một khung cảnh mà mọi thứ đều xấu xí đến không thể xấu xí hơn … Như cái giọng rặc địa phương, chỉ có thể đóan đuợc nghĩa chứ tách bạch ra là chịu chết, cái tình yêu có diện mạo khó coi kia vẫn cứ là ngọt ngào, cao thượng như ai, mù quáng như ai và hóm hỉnh như ai ... và đạo đức, lễ nghĩa cứ là đổ xiêu đổ vẹo trước cái tình yêu rờ rỡ ấy ...

Bonus ngòai truyện trên cũng rất hậu hỹ, một truyện của Nhật Tuấn (tác giả Con chim biết chọn hạt) cũng khá hay, như một đọan phim (có tí sex, eo oi) rât thơ ca ngợi người đàn ông đích thực … Bài viết về diễn thuyết của Aleksander Moissevich Pyatigorsky điểm ra năm cuốn tiểu thuyết vĩ đại của mọi thời theo quan niệm của ông này (Odyssey, Hamlet, Don Quichotte, Thằng Ngốc, Ulysses) Chuyện bình chọn (theo tiêu chí là sự phổ quát của tác phẩm) không mới nhưng giọng điệu phân tích của Pyatigorsky rất hấp dẫn (ông là nhà diễn thuyết lừng danh của Liên xô cũ), bài viết cố diễn tả cái giọng diễn thuyết ấy và cũng thành công phết …

Có một truyện ngắn rất ngắn mà bác Gầy đọc chắc sẽ nhớ đến truyện “Mẩu bánh mỳ Do thái”, khi xưa tôi với bác đã từng đọc với nhau (hic) : đòan người lạc trong sa mạc, người chỉ huy trước khi chết trao lại bi đông nước cho một người với lời dặn tất cả chỉ được uống khi tìm thấy lối thóat, người giữ bi đông nước này luôn luôn bị cả đòan gầm gừ đe dọa giật lấy bi đông, nhớ lời dặn anh ta liều chết quyết giữ . Cho đến khi gặp ốc đảo, cả đòan thóat nạn anh ta mới mở nắp bi đông trút xuống : đó chỉ là một bi đông cát !!!

Tóm lại báo văn nghệ tuần này hay lắm ...

Nhân tiện tôi cũng kể luôn truyện “Mẩu bánh mỳ Do thái”, cho mọi người nghe luôn:

Một lần trong chiến tranh thế giới thứ hai có hai người tù Do thái trốn
khỏi trại tập trung , họ chạy thục mạng và quyết định chia làm hai ngả ..

Người tù già hơn nắm chặt tay người tù trẻ , ông đắn đo một lúc rồi
nói "Này cháu , ta chỉ có một mẩu bánh mỳ , cháu hãy cầm lấy , ta già
rồi , chịu đói được lâu hơn cháu ...Nhưng cháu hãy hứa với ta rằng : chỉ
khi nào cháu không còn cách nào , không còn một cách nào khác để có cái ăn
thì cháu mới giở miếng bánh này ra .. Trong rừng có nhiều thứ ăn được ,
nếu đến chỗ có dân cháu có thể làm thuê kiếm miếng ăn ..Đường từ đây về
nhà còn xa lắm , và nếu trong túi vẫn còn một miếng bánh thì cháu vẫn còn
có thể chịu đựng được mọi gian truân..."

Người tù trẻ cảm động , hứa với ông già , nắm chặt lấy mẩu bánh mỳ rồi lao
đầu chạy ...

Ròng rã bao nhiêu ngày đêm anh nhằm hướng quê nhà mà chạy , khi thì phải
lẩn lút trong rừng , khi thì băng cánh đồng . Anh hái quả rừng , lội suối
tìm cá , khi gặp những người chăn cừu anh bẻ củi đến cho họ để nhận một
bát sữa , hay một miếng thịt cừu thơm lừng ..

Đã có lúc anh tưởng chừng không còn cách nào khác để có một miếng ăn ,
Tránh né bọn Đức , anh lẩn lút vòng qua đầm lầy trong cái nóng hầm hập ,
xung quanh chỉ một màu xám xịt của lau sậy ...không biết bao nhiêu lần anh
rút mẩu bánh mỳ đã khô cứng như đá ..ra khỏi túi , anh ngắm cái gói nhỏ
gói bằng một miếng vải thô , quấn thật chặt và buộc bằng một sợi dây gai
thắt nút , cái gói chỉ bằng nửa miếng xà phòng , chắc mẩu bánh mỳ còn bé
hơn , song anh vẫn nuốt nước miếng , nghĩ đến vị bột ngọt ngào trên đầu
lưởi , chắc là có chút ẩm mốc ... anh nhìn trừng trừng cái gói nhỏ rồi lại
đút vào túi , bởi anh kinh hoàng nghĩ đến ngày mai , túi rỗng không mà
đường thì còn xa lăng lắc

Cứ thế anh đi ròng rã và cuối cùng cũng đến cái ngày anh ngã nhào vào tay
người thân ...Sau những phút vui sướng khóc cười Anh vùng dậy , rút ra cái
gói nhỏ đã bẩn thỉu hôi hám song vẫn được quấn rất chặt , anh nói " mẹ
ơi , nhờ mẩu bánh này đây mà con thoát chết trở về .." anh cảm động gỡ nút
dây , mở lần vải bọc và sững sờ : đó chỉ là một miếng gỗ được gọt đẽo
vuông vức như một mẩu bánh mỳ !

Thấy không, một cú lừa vẫn cần thiết khi ...cần !!!!

* Truyện "Vuợt qua sa mạc" là truyện của Thẩm Hồng -Trung q
uốc; truyện "Mẩu bánh mỳ..." thì tôi quên là của ai rồi (kể theo trí nhớ, bác Gầy kiểm lại nhé, có gi bổ sung.. )