Ký ức văn chương (6)

THƠ

Trong ký ức văn chương của tôi thơ có một phần không nhỏ, mặc dù hồi bé tôi không thích thơ. Hồi ấy đứa nào thích thơ thường bị trêu ghẹo dè bỉu ghê lắm nên dù có thích thì cũng dấu biệt thôi (ôi, con chim xanh tội nghiệp của Charles Bukowski) Nhưng đúng là tôi không thích thật, đọc báo Văn nghệ hay Văn nghệ Quân đội (!) tôi thường bỏ qua trang thơ, và thật ra thì tôi cũng hùa với bọn bạn chế nhạo dè bỉu hết lời đứa nào thích thơ …

Ngày ấy cả nước mình nghèo khổ, cứ phải tha nhặt linh tinh cho hai bữa cơm, hết giờ học tôi vẫn phải đi quét lá về đun bếp. Đó là một công việc rất thích thú, nhất là khi dưới đất hết lá tôi trèo lên mái nhà – một dãy nhà lợp ngói dài dằng dặc – quét lá phi lao. Lá phi lao trên mái nhà sạch bong, khô nỏ, đun rất đượm, và khi đã dồn đầy bao lá tôi cho phép mình ngồi lơ mơ trên mái nhà, lộng gió, rợp bóng phi lao và nhất là không ai nhòm ngó gì đến. Thật là một không gian lý tưởng để lơ mơ. Thế rồi tôi thấy nhất thiết phải tha một cuốn sách lên đọc, không thì phí cảnh quá, và khi hết nạc vạc đến xương tôi đã tha cả một tập thơ của Tố Hữu lên mái nhà. Cứ hình dung mà xem, trong ráng chiều chạng vạng, hàng phi lao cao vút đung đưa tán lá sậm đen, tôi ngồi dựa lên bao lá khô trên mái ngói mênh mông, bao la trời chiều, tòan cảnh thật là bi tráng … tôi những muốn thở dài vì khoan khóai, rồi chậm rãi lật một trang thơ, và bài thơ Ly rượu thọ thực như đã “nhập” vào tâm hồn rộng mở của tôi lúc bấy giờ.

Một bài thơ bi thảm, hào hùng và tràn đầy nhã nhạc, tôi còn nhớ khi đọc đến câu “rừng phong xa lóang bạc nắng lung lay/ hoa đào bay trước cửa hoa đào bay/ trong hoa tuyết trắng ngần rơi lả tả” tôi có cảm giác câu thơ như rực sáng lên trong lúc trời tối dần. Sau này , mỗi khi ngâm nga “Mã Chiếm Sơn buông cương và ngẫm nghĩ …” tôi vẫn lâng lâng khỏang khóat như đang còn trên mái nhà vậy !!

Thế là tôi bắt đầu sục tìm thơ, từ trích giảng văn học, từ báo văn nghệ và văn nghệ quân đội, lọai thơ mà tôi ưa thích nhất hồi ấy là những bài thơ bi hùng như Ly rượu thọ, tôi đóng chết cái quan niệm thơ hay nghĩa là phải gây được nỗi cảm khái cao đẹp như thế, nhất là phải du dương nhạc điệu, hình ảnh phải thật sắc nét, sống động như thế …” Đào xuân thắm dâng hương ngòai cửa sổ/ bạc xuân trong rắc trắng mái hành lang/ mẹ ngồi yên như cốc nước e tràn/ không dám động và nhìn con lặng lẽ… “một cận cảnh im lìm mà ẩn chứa đầy xao động để nhịp điệu dồn lên ngày một cao cho đến lúc vỡ òa “nhưng mắt yếu bỗng rưng rưng ngấn lệ/ trán nhăn nheo bỗng ửng máu tim già / đôi bàn tay run rẩy đỡ ly ngà/ bỗng quật xuống nền hoa ly rượu vỡ ….”

Dĩ nhiên những năm chiến tranh bấy giờ rất nhiều những bài thơ hay kiểu ấy, một bài tôi đọc trên báo Văn nghệ quân đội có âm hưởng trầm trầm với câu điệp khúc “đất này, đất này …” tôi rất thích nhưng chịu không nhớ nổi, nói chung trừ bài Ly rượu thọ tôi nhớ rành rọt còn thì tôi ít nhớ được trọn vẹn bài nào lọai thơ “trầm hùng “ ấy.

(CÒN NỮA)